Osmanlı Kuruluş Dönemi Padişahları
🏹 10. Sınıf Tarih: Osmanlı Kuruluş Dönemi Padişahları ve Önemli Olayları
Merhaba! Bu ders notumuzda, Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemini (1299-1453) şekillendiren padişahları ve onların döneminde yaşanan kritik olayları kronolojik sırayla inceleyeceğiz. Bu dönem, küçük bir beylikten cihan devletine giden yolun temellerinin atıldığı dönemdir. Hazırsanız başlıyoruz!
📜 Kuruluş Dönemi Nedir?
Osmanlı Beyliği'nin Söğüt ve Domaniç çevresinde kurulduğu 1299 yılından, İstanbul'un fethiyle bir "imparatorluk" haline geldiği 1453 yılına kadar geçen süreyi kapsar. Bu dönemde temel politika Beylikten Devlete geçiş ve Rumeli'de kalıcı yerleşim sağlamaktır.
👑 Kuruluş Dönemi Padişahları ve Önemli Olayları
1. Osman Gazi (1299 – 1326) 🛡️
- Beylikten Devlete: Osmanlı Beyliği'nin kurucusudur.
- İlk Önemli Fetihler: Karacahisar, Bilecik, Yarhisar ve İnegöl kaleleri alındı.
- Kul Sistemi: Devlete tamamen bağlı, yetenekli insanlar yetiştirme fikri bu dönemde oluşmaya başladı.
- İlk Para: Osman Gazi adına ilk akçe (para) bastırıldı.
2. Orhan Gazi (1326 – 1362) 🏙️
- Başkent Değişikliği: Bursa fethedilerek başkent yapıldı.
- Rumeli'ye İlk Adım: Çimpe Kalesi'nin alınması (1353) ile Rumeli'ye kalıcı geçiş sağlandı.
- Teşkilatlanma: İlk düzenli ordu (Yaya ve Müsellem) ve ilk divan teşkilatı kuruldu.
- İlk Medrese: İznik'te ilk Osmanlı medresesi açıldı.
3. I. Murad (Hüdavendigar) (1362 – 1389) ⚔️
- Sultan Unvanı: İlk kez "sultan" unvanı kullanıldı.
- Rumeli'de Genişleme: Edirne fethedilerek başkent yapıldı (1363).
- Önemli Savaş: Sırpsındığı Savaşı (1364) ile Haçlılara karşı ilk büyük zafer kazanıldı.
- Devşirme Sistemi ve Kapıkulu Ocakları: Pençik Sistemi ve Yeniçeri Ocağı'nın temelleri atıldı.
- I. Kosova Savaşı (1389): Haçlılar yenilgiye uğratıldı, ancak I. Murad savaş alanında şehit edildi.
4. I. Bayezid (Yıldırım) (1389 – 1402) ⚡
- Anadolu'da Türk Birliği: Anadolu'da siyasi birliği büyük ölçüde sağladı.
- İstanbul Kuşatması: İstanbul'u kuşatan ilk Osmanlı padişahıdır (1391-1402).
- Niğbolu Savaşı (1396): Haçlı ordusuna karşı kazanılan büyük zafer.
- Ankara Savaşı (1402): Timur ile yapılan bu savaşta Osmanlı ordusu yenildi ve Yıldırım Bayezid esir düştü. Bu olay Fetret Devri'ni (1402-1413) başlattı.
5. I. Mehmed (Çelebi) (1413 – 1421) ✍️
- Fetret Devri'ne Son: Kardeşleriyle mücadele ederek devleti yeniden bir araya getirdi ve ikinci kurucu sayıldı.
- İç İsyanlar: Şeyh Bedrettin ve Mustafa Çelebi (Düzmece Mustafa) isyanlarını bastırdı.
- Denizcilik: İlk Osmanlı deniz savaşı (Çalıbey Muharebesi) ve Venedik ile ilk deniz savaşı yapıldı.
6. II. Murad (1421 – 1444, 1446 – 1451) 🕊️
- Balkanlarda Hakimiyet: Balkanlardaki Osmanlı varlığı pekiştirildi.
- Önemli Savaşlar:
- Edirne-Segedin Antlaşması (1444): Macarlarla 10 yıllık barış imzalandı.
- Varna Savaşı (1444): Haçlı ordusu bozguna uğratıldı.
- II. Kosova Savaşı (1448): Haçlı tehlikesi kesin olarak bertaraf edildi, Balkanlar kesin Türk yurdu haline geldi.
- Tahtı Oğluna Bırakması: Oğlu II. Mehmed'i (Fatih) tahta çıkardı, ancak Haçlı tehlikesi üzerine tekrar tahta geçmek zorunda kaldı.
💎 Kuruluş Dönemi'nin Genel Özellikleri
- 🎯 Beylikten devlete geçiş tamamlandı.
- 🌍 Rumeli'de kalıcı yerleşim sağlandı ve Balkan hakimiyeti kuruldu.
- ⚖️ Merkezi otorite güçlendirildi, devlet teşkilatının temelleri atıldı.
- 🔄 Fetret Devri gibi bir dağılma tehlikesi atlatıldı ve devlet toparlandı.
- 🚀 Bu dönem, İstanbul'un Fethi için gerekli olan siyasi, askeri ve ekonomik alt yapıyı hazırlamıştır.
Sonuç: Kuruluş Dönemi padişahları, attıkları sağlam temellerle Osmanlı'nın yaklaşık 600 yıl sürecek olan görkemli tarihinin ilk ve en önemli perdesini açmışlardır. Bir sonraki dönem, Yükselme Dönemi, bu sağlam zemin üzerinde yükselecektir.
