🧬 Monohibrit Çaprazlama Nedir?
Monohibrit çaprazlama, tek bir karakter (örneğin, bezelye bitkisinde tohum rengi) açısından farklılık gösteren iki homozigot bireyin çaprazlanmasıdır. Bu çaprazlama sonucunda, karakterin kalıtım mekanizması ve fenotip/genotip oranları incelenir.
🌱 Temel Kavramlar
- 🧬 Gen: Bir karakteri kontrol eden DNA parçasıdır.
- 🧬 Alel: Bir genin farklı varyasyonlarıdır (örneğin, sarı tohum aleli ve yeşil tohum aleli).
- 🧬 Homozigot: Bir karakter için aynı alellere sahip olma durumu (örneğin, AA veya aa).
- 🧬 Heterozigot: Bir karakter için farklı alellere sahip olma durumu (örneğin, Aa).
- 🧬 Fenotip: Bir bireyin gözlemlenebilir özellikleri (örneğin, sarı tohumlu olma).
- 🧬 Genotip: Bir bireyin genetik yapısı (örneğin, AA, Aa veya aa).
- 🧬 Baskın Alel: Heterozigot durumda fenotipte etkisini gösteren aleldir.
- 🧬 Çekinik Alel: Sadece homozigot durumda fenotipte etkisini gösteren aleldir.
📊 Monohibrit Çaprazlama ve Punnett Karesi
Monohibrit çaprazlamada, olası genotip ve fenotip oranlarını belirlemek için Punnett karesi kullanılır. Örneğin, sarı tohum (S) aleli, yeşil tohum (s) aleline baskın olsun. Heterozigot iki bireyi (Ss) çaprazlayalım:
Anne: Ss
Baba: Ss
Punnett karesi:
🧮 Genotip Oranları
- 🧮 SS: 1/4
- 🧮 Ss: 2/4
- 🧮 ss: 1/4
🌼 Fenotip Oranları
- 🌼 Sarı Tohum (SS ve Ss): 3/4
- 🌼 Yeşil Tohum (ss): 1/4
📝 Özet
Monohibrit çaprazlamada, heterozigot bireylerin çaprazlanması sonucu 3:1 fenotip oranı ve 1:2:1 genotip oranı elde edilir. Bu oranlar, Mendel'in kalıtım yasalarının temelini oluşturur.
