2026 TYT Biyoloji: Monohibrit Çaprazlama Örnek Sorular ve Çözümleri

Question

Monohibrit çaprazlama konusunda örnek sorulara ihtiyacım var. Soruları çözdükçe konu daha iyi oturuyor. Farklı tipte sorular ve çözümleri var mı?

Answer 1

🧬 Monohibrit Çaprazlama Nedir?

Monohibrit çaprazlama, tek bir karakter (özellik) bakımından farklılık gösteren iki homozigot bireyin çaprazlanmasıdır. Bu çaprazlama sonucunda, karakterin kalıtımı ve genlerin nasıl ayrıldığı incelenir.

• 🌱 Homozigot: Bir karakter için aynı alellere sahip olma durumu (örneğin, AA veya aa).
• 🧬 Heterozigot: Bir karakter için farklı alellere sahip olma durumu (örneğin, Aa).
• 🧫 Aleller: Bir genin farklı formları (örneğin, A ve a).

📝 Monohibrit Çaprazlama Nasıl Yapılır?

Monohibrit çaprazlamayı anlamak için şu adımları takip edebiliriz:

1. 1. Adım: Öncelikle çaprazlanacak bireylerin genotiplerini belirleyin. Örneğin, bezelyelerde mor çiçek (A) beyaz çiçeğe (a) baskın olsun. Bu durumda, mor çiçekli homozigot bir bitki (AA) ile beyaz çiçekli homozigot bir bitki (aa) çaprazlanabilir.
2. 2. Adım: Gametleri (üreme hücreleri) belirleyin. AA genotipli birey sadece A gametini, aa genotipli birey ise sadece a gametini oluşturur.
3. 3. Adım: Punnett karesi kullanarak olası genotip ve fenotipleri belirleyin.

🧮 Örnek Soru 1

Mor çiçekli (AA) bir bezelye bitkisi ile beyaz çiçekli (aa) bir bezelye bitkisi çaprazlanıyor. F1 dölünde oluşacak bireylerin genotip ve fenotip oranları nelerdir?

Çözüm:

1. Adım: Ebeveyn genotipleri: AA (mor çiçekli) x aa (beyaz çiçekli)

2. Adım: Gametler: A ve a

3. Adım: Punnett karesi:

	A
a	Aa

• 🧬 Genotip oranı: Tamamı Aa (%100)
• 🌸 Fenotip oranı: Tamamı mor çiçekli (%100) (çünkü A aleli baskın)

❓ Örnek Soru 2

Heterozigot mor çiçekli (Aa) iki bezelye bitkisi çaprazlanıyor. F2 dölünde oluşacak bireylerin genotip ve fenotip oranları nelerdir?

Çözüm:

1. Adım: Ebeveyn genotipleri: Aa (mor çiçekli) x Aa (mor çiçekli)

2. Adım: Gametler: A, a ve A, a

3. Adım: Punnett karesi:

	A	a
A	AA	Aa
a	Aa	aa

• 🧬 Genotip oranı: AA: %25, Aa: %50, aa: %25
• 🌸 Fenotip oranı: Mor çiçekli: %75 (AA ve Aa), Beyaz çiçekli: %25 (aa)

💯 Örnek Soru 3

Bir karakter için baskın fenotipe sahip bir bireyin (A_ ) genotipini belirlemek amacıyla yapılan çaprazlamaya ne ad verilir?

1. A) Monohibrit Çaprazlama
2. B) Kontrol (Test) Çaprazlaması
3. C) Dihibrit Çaprazlama
4. D) Bağımsız Dağılım
5. E) Mutasyon

Çözüm:

Doğru cevap B) Kontrol (Test) Çaprazlaması'dır. Kontrol çaprazlaması, baskın fenotipe sahip bir bireyin genotipini (homozigot mu heterozigot mu) belirlemek için çekinik fenotipe sahip bir bireyle (aa) çaprazlanmasıdır.

🤔 Örnek Soru 4

Aşağıdaki genotiplerden hangisine sahip bir birey, sadece bir çeşit gamet oluşturabilir?

1. A) Aa
2. B) Bb
3. C) AB
4. D) aa
5. E) aB

Çözüm:

Doğru cevap D) aa'dır. Çünkü aa genotipine sahip bir birey sadece "a" alelini taşıyan gametler oluşturabilir. Diğer seçeneklerdeki genotipler (Aa, Bb, AB, aB) farklı alelleri taşıdıkları için birden fazla çeşit gamet oluşturabilirler.

🧪 Örnek Soru 5

Bir bitki türünde uzun boy (U) kısa boya (u) baskındır. Heterozigot uzun boylu bir bitki ile kısa boylu bir bitki çaprazlanırsa, oluşacak yavruların fenotip oranları ne olur?

Çözüm:

1. Adım: Ebeveyn genotipleri: Uu (uzun boylu) x uu (kısa boylu)

2. Adım: Gametler: U, u ve u, u

3. Adım: Punnett karesi:

	U	u
u	Uu	uu
u	Uu	uu

• 🌱 Fenotip oranı: Uzun boylu (Uu): %50, Kısa boylu (uu): %50