🌍 2026 TYT Coğrafya: Eksen Eğikliği Nedir?
Eksen eğikliği, gezegenlerin dönme eksenlerinin yörünge düzlemine göre eğimli olması durumudur. Dünya'mız da bu eğikliğe sahiptir ve bu durum, mevsimlerin oluşmasının temel nedenidir. Hadi, eksen eğikliğini daha yakından inceleyelim!
☀️ Eksen Eğikliği Nasıl Oluşur?
- 🌍 Dünya'nın dönme ekseni, yörünge düzlemine dik değildir.
- 📐 Dünya'nın ekseni, yörünge düzlemine göre 23°27' eğiktir. Bu açı, zamanla çok küçük değişiklikler gösterebilir.
- 💫 Bu eğiklik, Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketi sırasında farklı yarım kürelerin farklı açılarda Güneş ışığı almasına neden olur.
🗓️ Mevsimlerin Oluşumu ve Eksen Eğikliği
- ☀️ Eksen eğikliği sayesinde, bir yarım küre Güneş'e daha dönükken (yaz), diğer yarım küre Güneş'ten daha uzakta (kış) olur.
- 🌱 Örneğin, Kuzey Yarım Küre yaz mevsimini yaşarken, Güney Yarım Küre kış mevsimini yaşar. Altı ay sonra bu durum tersine döner.
- 🍁 Ekinoks (gece-gündüz eşitliği) zamanlarında ise her iki yarım küre de Güneş'ten eşit miktarda ışık alır.
🧭 Eksen Eğikliğinin Sonuçları
- 🌞 Mevsimlerin oluşması.
- 🌡️ Yarım kürelerdeki sıcaklık farklılıkları.
- 🗓️ Gece ve gündüz sürelerinin değişmesi. Örneğin, yazın gündüzler uzun, kışın kısadır.
- ☀️ Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açısının değişmesi. Bu durum, iklimleri etkiler.
🤔 Eksen Eğikliği Olmasaydı Ne Olurdu?
- 🚫 Mevsimler oluşmazdı. Her yer yıl boyunca benzer sıcaklıklara sahip olurdu.
- 🌞 Gece ve gündüz süreleri yıl boyunca eşit kalırdı.
- 🌱 İklim kuşakları bugünkü kadar belirgin olmazdı.
❓ TYT Coğrafya Soru Tipi: Eksen Eğikliği
TYT coğrafya sorularında eksen eğikliği ile ilgili şunlar sorulabilir:
- 🌍 Eksen eğikliğinin mevsimler üzerindeki etkisi
- 🗓️ Eksen eğikliği olmasaydı yaşanacak değişiklikler
- 🌞 Güneş ışınlarının düşme açısı ve sıcaklık ilişkisi
Örnek Soru:
Aşağıdakilerden hangisi eksen eğikliğinin sonuçlarından biri değildir?
- Mevsimlerin oluşması
- Gece ve gündüz sürelerinin değişmesi
- Güneş ışınlarının düşme açısının değişmesi
- $Ekvator'da yıl boyunca sıcaklığın aynı kalması$
- Yarım kürelerde farklı iklimlerin görülmesi
Cevap: D şıkkı. Ekvator'da yıl boyunca sıcaklığın aynı kalması, eksen eğikliğinin doğrudan bir sonucu değildir. Ekvator, Güneş ışınlarını yıl boyunca dik ve dike yakın açılarla alır.
