🌍 2026 TYT Coğrafya: Eksen Eğikliği ve Gece Gündüz Süreleri Arasındaki İlişki
Eksen eğikliği ve Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketi, gece ve gündüz sürelerinin yıl boyunca değişmesine neden olur. Bu durum, coğrafya konuları arasında önemli bir yere sahiptir ve TYT sınavında sıkça karşımıza çıkar. Şimdi bu ilişkiyi daha yakından inceleyelim.
☀️ Eksen Eğikliği Nedir?
- 🌍 Dünya'nın dönme ekseni, yörünge düzlemine göre 23°27' eğiktir. İşte bu eğikliğe eksen eğikliği denir.
- 📐 Bu eğiklik sayesinde Güneş ışınları, yıl boyunca farklı açılarla farklı yarım kürelere gelir.
📅 Gece ve Gündüz Süreleri Nasıl Değişir?
- ☀️ Eksen eğikliği nedeniyle, bir yarım küre Güneş'e daha dönükken diğer yarım küre Güneş'ten daha uzakta olur.
- 🗓️ Güneş'e daha dönük olan yarım kürede yaz yaşanır ve gündüzler gecelerden uzun olur. Güneş'ten uzak olan yarım kürede ise kış yaşanır ve geceler gündüzlerden uzun olur.
- 🌗 Ekinoks tarihlerinde (21 Mart ve 23 Eylül) ise Güneş ışınları Ekvator'a dik açıyla gelir ve tüm dünyada gece ve gündüz süreleri eşitlenir.
🗓️ Önemli Tarihler ve Etkileri
- ☀️ 21 Haziran: Kuzey Yarım Küre'de yaz başlangıcıdır. Güneş ışınları Yengeç Dönencesi'ne dik açıyla gelir. Kuzey Yarım Küre'de en uzun gündüz yaşanırken, Güney Yarım Küre'de en uzun gece yaşanır.
- 🌑 21 Aralık: Kuzey Yarım Küre'de kış başlangıcıdır. Güneş ışınları Oğlak Dönencesi'ne dik açıyla gelir. Kuzey Yarım Küre'de en uzun gece yaşanırken, Güney Yarım Küre'de en uzun gündüz yaşanır.
- 🌸 21 Mart: Kuzey Yarım Küre'de ilkbahar başlangıcıdır. Güneş ışınları Ekvator'a dik açıyla gelir. Gece ve gündüz süreleri eşittir.
- 🍂 23 Eylül: Kuzey Yarım Küre'de sonbahar başlangıcıdır. Güneş ışınları Ekvator'a dik açıyla gelir. Gece ve gündüz süreleri eşittir.
📍 Coğrafi Konumun Önemi
- 🌍 Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe gece ve gündüz süreleri arasındaki fark artar.
- 🌃 Kutuplarda ise 6 ay gündüz, 6 ay gece yaşanır. Bu durum, eksen eğikliğinin en belirgin etkilerinden biridir.
🤔 TYT'de Karşılaşılabilecek Soru Tipleri
- ❓ Aşağıdaki şehirlerden hangisinde 21 Haziran tarihinde gündüz süresi daha uzundur?
- 🗺️ Harita üzerinde işaretlenmiş noktalardan hangisinde yıl boyunca gece ve gündüz süreleri arasındaki fark daha azdır?
- 📈 Grafik sorularında, gece ve gündüz sürelerinin değişimini yorumlama.
💡 Unutma!
- 🧠 Eksen eğikliği ve Dünya'nın hareketi, coğrafyanın temel konularındandır. Bu konuyu iyi anlamak, TYT'de başarılı olmanıza yardımcı olacaktır.
- 📚 Bol bol soru çözerek ve harita üzerinde çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
✨ Ek Bilgi: Eksen Eğikliği Değişseydi Ne Olurdu?
- 🌡️ Eksen eğikliği daha fazla olsaydı, mevsimler arasındaki sıcaklık farkı artardı. Yazlar daha sıcak, kışlar daha soğuk geçerdi.
- ☀️ Eksen eğikliği daha az olsaydı, mevsimler arasındaki sıcaklık farkı azalırdı. Yazlar ve kışlar arasındaki geçişler daha yumuşak olurdu.
