💧 2026 TYT Coğrafya: Su Döngüsü Nedir?
Su döngüsü, yeryüzündeki suyun sürekli olarak farklı hallerde (sıvı, katı, gaz) yer değiştirmesi ve dolaşmasıdır. Bu döngü, yaşamın devamlılığı için hayati öneme sahiptir. Güneş enerjisi, su döngüsünün temel itici gücüdür.
☀️ Su Döngüsünün Aşamaları
- ☀️ Buharlaşma (Evaporasyon): Güneş enerjisi sayesinde denizler, göller, nehirler ve topraktaki sular buharlaşarak atmosfere yükselir. Bitkilerin yapraklarından terleme yoluyla da su buharlaşır, bu olaya transpirasyon denir.
- 🌬️ Yoğunlaşma (Kondensasyon): Yükselen su buharı, atmosferde soğuk hava ile karşılaşınca yoğunlaşarak küçük su damlacıkları veya buz kristallerine dönüşür. Bu damlacıklar ve kristaller bir araya gelerek bulutları oluşturur.
- ☁️ Yağış (Presipitasyon): Bulutlardaki su damlacıkları veya buz kristalleri yeterince büyüdüğünde, yer çekiminin etkisiyle yağmur, kar, dolu veya çiğ olarak yeryüzüne düşer.
- 🌊 Yüzey Akışı (Surface Runoff): Yeryüzüne düşen yağışın bir kısmı toprak tarafından emilirken, bir kısmı da yüzeyde akarak derelere, nehirlere ve göllere ulaşır.
- 🌱 Sızma (İnfiltrasyon): Yağışın bir kısmı toprağa sızarak yer altı sularını oluşturur. Yer altı suları da zamanla kaynaklar veya doğrudan denizlere ve okyanuslara karışır.
🌍 Su Döngüsünün Önemi
- 🌍 Su Kaynaklarının Yenilenmesi: Su döngüsü sayesinde yeryüzündeki su kaynakları sürekli olarak yenilenir.
- 🌱 Bitki Örtüsünün Beslenmesi: Yağışlar sayesinde bitkiler ihtiyaç duydukları suya ulaşır ve büyür.
- 🌡️ İklimin Düzenlenmesi: Su döngüsü, yeryüzündeki sıcaklığın dengelenmesine yardımcı olur. Buharlaşma, ısıyı emerken, yoğunlaşma ısıyı serbest bırakır.
- 💧 Yaşamın Devamlılığı: Su, tüm canlıların temel ihtiyacıdır. Su döngüsü, yaşamın devamlılığı için olmazsa olmazdır.
⚠️ Su Döngüsüne İnsan Etkisi
İnsan faaliyetleri, su döngüsünü olumsuz etkileyebilir. Örneğin:
- 🏭 Sanayi ve Evsel Atıklar: Su kaynaklarının kirlenmesine neden olur.
- 🌲 Ormanların Yok Edilmesi: Yağış miktarının azalmasına ve erozyona yol açar.
- 🌍 İklim Değişikliği: Kuraklık, seller ve aşırı hava olaylarının sıklığını artırır.
Su döngüsünü korumak için su kaynaklarını verimli kullanmalı, kirliliği önlemeli ve ormanları korumalıyız.
