Bir cismin bir sıvıda batıp batmayacağını veya yüzüp yüzmeyeceğini belirleyen temel prensibe batma-yüzme prensibi denir. Bu prensip, Arşimet tarafından keşfedilmiştir ve cismin yoğunluğu ile sıvının yoğunluğu arasındaki ilişkiye dayanır.
Gemilerin ve teknelerin nasıl yüzdüğünü anlamak için batma-yüzme prensibi çok önemlidir. Gemiler, içlerinde hava boşlukları sayesinde yoğunlukları sudan daha düşük olacak şekilde tasarlanır. Bu sayede tonlarca ağırlıktaki gemiler bile batmadan su üzerinde hareket edebilir.
Sıcak hava balonları ve zeplinler de batma-yüzme prensibine göre çalışır. Balonun içindeki gaz (genellikle sıcak hava veya helyum), dışarıdaki havadan daha düşük yoğunluğa sahiptir. Bu sayede balon yükselir.
Denizaltılar, batma-yüzme prensibini kullanarak suyun altında hareket edebilirler. Denizaltılar, su tanklarını doldurarak veya boşaltarak yoğunluklarını değiştirebilirler. Yoğunlukları arttığında batar, azaldığında ise yüzeye çıkarlar.
Hidrometreler, sıvıların yoğunluğunu ölçmek için kullanılan araçlardır. Batma-yüzme prensibine göre çalışırlar. Hidrometre, yoğunluğu ölçülmek istenen sıvıya batırılır ve ne kadar battığına bakılarak sıvının yoğunluğu belirlenir.
Buzdağlarının büyük bir kısmı suyun altında bulunur. Bunun nedeni, buzun yoğunluğunun sudan biraz daha düşük olmasıdır. Buzdağının sadece küçük bir kısmı suyun üzerinde görünürken, büyük bir kısmı suyun altında saklıdır.
Batma-yüzme prensibi ile ilgili TYT fizik soruları genellikle cisimlerin yoğunlukları, sıvıların yoğunlukları ve kaldırma kuvveti arasındaki ilişkileri içerir.
Yoğunluğu $2 \ g/cm^3$ olan bir cisim, yoğunluğu $1 \ g/cm^3$ olan suya bırakılıyor. Bu cisim suyun içinde nasıl hareket eder?
Bir denizaltı, suyun altında sabit derinlikte hareket ediyor. Bu durumda denizaltının yoğunluğu nasıldır?
