Kaldırma kuvveti, bir sıvının veya gazın içine batırılan bir cisme uyguladığı yukarı yönlü kuvvettir. Bu kuvvet, cismin batırdığı sıvının veya gazın ağırlığına eşittir. Yani, ne kadar çok sıvı veya gaz yer değiştirirseniz, o kadar büyük bir kaldırma kuvveti hissedersiniz.
Aslında kaldırma kuvveti derinlikle artmaz. Kaldırma kuvveti, cismin batan hacmi ve sıvının yoğunluğu ile doğru orantılıdır. Yani, aynı sıvı içinde ve aynı hacimde batan bir cisme uygulanan kaldırma kuvveti, derinlik ne olursa olsun aynıdır.
Ancak, sorularda "derinlikle artan kaldırma kuvveti" gibi bir ifade geçiyorsa, bu durum genellikle sıvının yoğunluğunun derinlikle değiştiği özel bir durumu ifade eder. Yani, sıvının yoğunluğu derinlere indikçe artıyorsa, aynı hacimdeki bir cisme uygulanan kaldırma kuvveti de artar.
Kaldırma kuvvetini hesaplamak için şu formülü kullanırız:
$F_k = V_{batan} \cdot d_{sıvı} \cdot g$
Burada:
Eğer sıvının yoğunluğu derinlikle değişiyorsa, soruyu çözerken dikkatli olmalıyız. Yoğunluğun derinlikle nasıl değiştiği soruda belirtilmelidir. Örneğin, yoğunluk her metrede sabit bir miktar artıyorsa, belirli bir derinlikteki yoğunluğu hesaplayıp, sonra kaldırma kuvvetini bulabiliriz.
Örnek bir soru:
Yoğunluğu derinlikle artan bir sıvıda, yoğunluk her metrede 10 kg/m³ artmaktadır. Yüzeydeki yoğunluk 1000 kg/m³'tür. 0.1 m³ hacmindeki bir cisim 5 metre derinliğe batırılıyor. Bu cisme uygulanan kaldırma kuvveti kaç Newton'dur?
Çözüm:
Umarım bu açıklamalar, 2026 TYT Fizik sınavında kaldırma kuvveti sorularını çözerken size yardımcı olur. Başarılar!
