🧪 2026 TYT Kimya Analiz Tepkimeleri Nelerdir?
Analiz tepkimeleri, bir bileşiğin daha basit maddelere ayrışmasıdır. TYT Kimya sınavında karşına çıkabilecek bazı önemli analiz tepkimelerini inceleyelim:
- 🔥 Isı ile Ayrışma (Termoliz): Bazı bileşikler ısıtıldığında daha basit maddelere ayrışır. Örneğin, potasyum klorat ($KClO_3$) ısıtıldığında potasyum klorür ($KCl$) ve oksijen gazına ($O_2$) ayrışır. Tepkime denklemi şu şekildedir:
$2KClO_3(k) \xrightarrow{\Delta} 2KCl(k) + 3O_2(g)$
- 💡 Elektroliz: Elektrik enerjisi kullanılarak bir bileşiğin ayrıştırılmasıdır. Örneğin, suyun elektrolizi ile hidrojen ($H_2$) ve oksijen ($O_2$) gazları elde edilir. Tepkime denklemi şu şekildedir:
$2H_2O(s) \xrightarrow{elektroliz} 2H_2(g) + O_2(g)$
- ☀️ Fotoliz: Işık enerjisi kullanılarak bir bileşiğin ayrıştırılmasıdır. Örneğin, gümüş bromür ($AgBr$) ışık etkisiyle gümüş ($Ag$) ve brom ($Br_2$) elementlerine ayrışır. Bu olay fotoğrafçılıkta kullanılır. Tepkime denklemi şu şekildedir:
$2AgBr(k) \xrightarrow{ışık} 2Ag(k) + Br_2(g)$
🌡️ Analiz Tepkimelerinin Özellikleri
- ⬇️ Genellikle bir bileşikten birden fazla ürün oluşur.
- ⚡️ Dışarıdan enerji (ısı, elektrik, ışık) verilerek gerçekleşirler.
- 🧪 Entalpi değişimi (ΔH) genellikle pozitiftir, yani endotermik tepkimelerdir.
📚 TYT'de Karşılaşılabilecek Örnek Sorular
Aşağıdaki tepkimelerden hangisi analiz tepkimesidir?
A) $N_2(g) + 3H_2(g) \rightarrow 2NH_3(g)$
B) $CaCO_3(k) \rightarrow CaO(k) + CO_2(g)$
C) $NaOH(suda) + HCl(suda) \rightarrow NaCl(suda) + H_2O(s)$
D) $C(k) + O_2(g) \rightarrow CO_2(g)$
E) $2Na(k) + Cl_2(g) \rightarrow 2NaCl(k)$
Doğru cevap B seçeneğidir. Çünkü kalsiyum karbonat ($CaCO_3$) ısıtılarak kalsiyum oksit ($CaO$) ve karbondioksit ($CO_2$) gazına ayrışmıştır. Bu bir ayrışma (analiz) tepkimesidir. Diğer seçeneklerde ise birleşme (sentez) veya nötrleşme tepkimeleri bulunmaktadır.
