2026 TYT Kimya: Asit-Baz Tepkimeleri Örnek Sorular ve Çözümleri

Question

Asit-baz tepkimeleriyle ilgili soru çözerken takılıyorum. Hangi tepkimenin asit, hangisinin baz olduğunu karıştırıyorum. Örnek sorularla daha iyi anlarım sanırım.

Answer 1

🧪 Asit-Baz Tepkimeleri: Temel Kavramlar

Asitler ve bazlar, kimyanın temel taşlarındandır. Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız limon suyundan sabuna kadar birçok madde asidik veya bazik özellik gösterir. Asit-baz tepkimeleri ise bu maddelerin bir araya gelerek oluşturduğu kimyasal olaylardır.

• 🍋 Asitler: Suda çözündüklerinde hidronyum iyonu ($H_3O^+$) derişimini artıran maddelerdir. Ekşi bir tada sahiptirler ve metallerle tepkimeye girerek hidrojen gazı ($H_2$) oluşturabilirler.
• 🧼 Bazlar: Suda çözündüklerinde hidroksit iyonu ($OH^−$) derişimini artıran maddelerdir. Acı bir tada sahiptirler ve ele kayganlık hissi verirler.
• 💧 Nötralleşme: Bir asit ve bir bazın tepkimeye girerek birbirlerinin özelliklerini yok etmesi olayına nötralleşme denir. Bu tepkime sonucunda genellikle tuz ve su oluşur.

🧮 Örnek Soru 1: Nötralleşme Tepkimesi

Aşağıdaki tepkimelerden hangisi bir nötralleşme tepkimesidir?

1. $HCl(suda) + NaOH(suda) \rightarrow NaCl(suda) + H_2O(s)$
2. $AgNO_3(suda) + NaCl(suda) \rightarrow AgCl(k) + NaNO_3(suda)$
3. $Zn(k) + 2HCl(suda) \rightarrow ZnCl_2(suda) + H_2(g)$

Çözüm:

Nötralleşme tepkimesi, bir asit ve bir bazın tepkimeye girerek tuz ve su oluşturduğu tepkimedir. Seçenekler incelendiğinde:

• ✅ A seçeneği: Hidroklorik asit ($HCl$) ve sodyum hidroksit ($NaOH$) tepkimeye girerek sodyum klorür ($NaCl$) ve su ($H_2O$) oluşturur. Bu bir nötralleşme tepkimesidir.
• ❌ B seçeneği: Gümüş nitrat ($AgNO_3$) ve sodyum klorür ($NaCl$) tepkimesi bir çökme tepkimesidir.
• ❌ C seçeneği: Çinko ($Zn$) ve hidroklorik asit ($HCl$) tepkimesi bir metal-asit tepkimesidir.

Doğru cevap: A

🧪 Örnek Soru 2: Asitlerin Özellikleri

Aşağıdakilerden hangisi asitlerin genel özelliklerinden biri değildir?

1. Mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirirler.
2. Tatları ekşidir.
3. Metallerle tepkimeye girerek hidrojen gazı ($H_2$) oluştururlar.
4. Ele kayganlık hissi verirler.

Çözüm:

• ✅ A seçeneği: Asitler mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirir.
• ✅ B seçeneği: Asitlerin tatları ekşidir.
• ✅ C seçeneği: Asitler metallerle tepkimeye girerek hidrojen gazı ($H_2$) oluşturur.
• ❌ D seçeneği: Ele kayganlık hissi veren maddeler bazlardır, asitler değildir.

Doğru cevap: D

🧮 Örnek Soru 3: pH Kavramı

Bir çözeltinin pH değeri 7'den küçük ise bu çözelti için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Çözelti baziktir.
2. Çözelti nötrdür.
3. Çözelti asidiktir.
4. Çözelti hem asidik hem de baziktir.

Çözüm:

pH değeri, bir çözeltinin asidik veya bazik olma derecesini gösterir.

• pH < 7 ise çözelti asidiktir.
• pH = 7 ise çözelti nötrdür.
• pH > 7 ise çözelti baziktir.

Doğru cevap: C

🧪 Örnek Soru 4: Kuvvetli ve Zayıf Asitler

Aşağıdaki asitlerden hangisi kuvvetli bir asittir?

1. $CH_3COOH$ (Asetik asit)
2. $HF$ (Hidroflorik asit)
3. $H_2CO_3$ (Karbonik asit)
4. $HCl$ (Hidroklorik asit)

Çözüm:

Kuvvetli asitler suda tamamen iyonlaşan asitlerdir. Hidroklorik asit ($HCl$) kuvvetli bir asittir.

Doğru cevap: D

➕ Ek Bilgi: Asit-Baz İndikatörleri

Asit-baz indikatörleri, çözeltinin pH değerine bağlı olarak renk değiştiren maddelerdir. Turnusol kağıdı, fenolftalein ve metil oranj gibi indikatörler yaygın olarak kullanılır.