🧪 2026 TYT Kimya: Elektron İlgisi Nedir?
Elektron ilgisi, bir atomun gaz halindeyken bir elektron alarak negatif iyon oluşturması sırasında meydana gelen enerji değişimidir. Yani, bir atom elektron aldığında enerji açığa çıkıyorsa (ekzotermik) elektron ilgisi negatiftir; enerji alıyorsa (endotermik) pozitiftir.
🌡️ Elektron İlgisini Etkileyen Faktörler
- ⚛️ Çekirdek Yükü: Çekirdek yükü arttıkça, atomun elektronları çekme gücü artar. Bu da elektron ilgisini genellikle daha negatif yapar.
- 🛡️ Atom Yarıçapı: Atom yarıçapı arttıkça, çekirdeğin elektronlara olan etkisi azalır. Bu nedenle elektron ilgisi genellikle daha az negatif olur.
- 📍 Elektron Dizilimi: Yarı dolu veya tam dolu orbitallere sahip atomlar, kararlılıklarından dolayı elektron almaya daha az isteklidirler. Bu durum elektron ilgisini pozitif veya daha az negatif yapabilir.
📈 Periyodik Tabloda Elektron İlgisi
- ➡️ Soldan Sağa: Genellikle periyodik tabloda soldan sağa doğru gidildikçe elektron ilgisi artar (daha negatif olur). Bunun nedeni çekirdek yükünün artması ve atom yarıçapının küçülmesidir.
- ⬇️ Yukarıdan Aşağı: Genellikle periyodik tabloda yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe elektron ilgisi azalır (daha az negatif olur). Bunun nedeni atom yarıçapının büyümesi ve çekirdeğin elektronlara olan etkisinin azalmasıdır.
- ⚠️ İstisnalar: Soy gazlar (8A grubu) kararlı yapıları nedeniyle elektron alma eğiliminde değildirler ve elektron ilgileri genellikle pozitiftir. Ayrıca, bazı elementlerin elektron dizilimlerindeki özel durumlar nedeniyle periyodik eğilimlerden sapmalar görülebilir.
➕ Elektron İlgisi ve İyon Oluşumu
- ⚡ Anyon Oluşumu: Elektron ilgisi negatif olan atomlar (örneğin halojenler), kolayca elektron alarak negatif yüklü iyonlar (anyonlar) oluştururlar. Bu süreçte enerji açığa çıkar.
- 🔥 Enerji Değişimi: Elektron ilgisi, bir atomun elektron alma eğilimini gösteren önemli bir ölçüttür. Negatif elektron ilgisi, atomun elektron almaya istekli olduğunu gösterirken, pozitif elektron ilgisi atomun elektron almaya isteksiz olduğunu gösterir.
❓ Örnek Soru
Aşağıdaki atomlardan hangisinin elektron ilgisi en negatiftir?
A) $Na$
B) $Mg$
C) $Al$
D) $Cl$
E) $Ar$
Çözüm: Periyodik tabloda soldan sağa doğru gidildikçe elektron ilgisi genellikle artar. Bu nedenle, verilen elementler arasında en sağda bulunan ve bir halojen olan $Cl$'nin elektron ilgisi en negatiftir.
Doğru cevap: D
