🧪 2026 TYT Kimya: Çözeltilerde London Kuvvetleri (İndüklenmiş Dipol) Nedir?
London kuvvetleri, tüm atomlar ve moleküller arasında bulunan zayıf çekim kuvvetleridir. Özellikle apolar (kutupsuz) moleküllerin bir arada durmasını sağlayan en önemli etkileşimdir. Bu kuvvetler, anlık dipollerin oluşmasıyla ortaya çıkar.
🤔 London Kuvvetleri Nasıl Oluşur?
Atomların veya moleküllerin içindeki elektronlar sürekli hareket halindedir. Bu hareket sırasında, elektronların bir an için bir tarafta yoğunlaşması sonucu geçici bir dipol oluşur. Bu geçici dipol, komşu atom veya molekülde de bir dipol oluşturur (indükler). İşte bu indüklenmiş dipoller arasındaki çekim kuvvetine London kuvveti denir.
- 💨 Elektron Hareketi: Elektronlar atom veya molekül içinde sürekli hareket ederler.
- ⚡ Anlık Dipol: Elektronların dengesiz dağılımı sonucu anlık (geçici) dipoller oluşur.
- 🧲 İndüklenme: Bir moleküldeki anlık dipol, komşu molekülde dipol oluşturur (indükler).
- 🤝 Çekim: Anlık ve indüklenmiş dipoller arasında zayıf bir çekim kuvveti oluşur.
🧊 London Kuvvetlerini Etkileyen Faktörler Nelerdir?
London kuvvetlerinin şiddeti, molekülün büyüklüğü ve şekliyle doğru orantılıdır.
- ⚖️ Molekül Büyüklüğü: Molekül büyüdükçe, daha fazla elektron içerir ve dolayısıyla daha güçlü London kuvvetleri oluşur.
- 📐 Molekül Şekli: Uzun ve düz moleküller, küresel moleküllere göre daha fazla yüzey alanına sahip oldukları için daha güçlü London kuvvetlerine sahiptir.
💧 Çözeltilerde London Kuvvetlerinin Önemi
Çözeltilerde, çözücü ve çözünen moleküller arasındaki etkileşimler çözünme sürecini etkiler. Eğer çözücü ve çözünen arasındaki London kuvvetleri benzer büyüklükte ise, çözünme daha kolay gerçekleşir. Apolar bir çözücü (örneğin benzen) içinde apolar bir çözünen (örneğin iyot) daha iyi çözünür, çünkü her ikisi de London kuvvetleri ile etkileşir.
- 🧪 Benzer Benzeri Çözer: Apolar maddeler apolar çözücülerde, polar maddeler polar çözücülerde daha iyi çözünür.
- 🤝 Etkileşim: Çözücü ve çözünen arasındaki London kuvvetleri ne kadar benzerse, çözünme o kadar kolay olur.
📝 Örnek Soru ve Çözümü
Aşağıdaki maddelerden hangisinin London kuvvetleri daha güçlüdür?
A) $CH_4$
B) $C_2H_6$
C) $C_3H_8$
D) $C_4H_{10}$
E) $C_5H_{12}$
Çözüm:
Molekül büyüklüğü arttıkça London kuvvetleri artar. Verilen moleküllerin hepsi hidrokarbon olup, karbon sayısı arttıkça molekül büyür. Bu nedenle, en büyük molekül olan $C_5H_{12}$'nin London kuvvetleri en güçlüdür. Cevap E'dir.
