🧪 2026 TYT Kimya: Mol Kesri ve Derişim İlişkisi Nedir?
Mol kesri ve derişim, kimyada karışımları anlamamız için çok önemli kavramlardır. Gelin, bu kavramlara yakından bakalım ve aralarındaki ilişkiyi inceleyelim.
⚗️ Mol Kesri Nedir?
Mol kesri, bir karışımdaki belirli bir maddenin mol sayısının, karışımdaki toplam mol sayısına oranıdır. Yani, bir nevi maddenin karışımdaki "payı" gibi düşünebiliriz.
* 📝 Mol kesrini hesaplamak için şu formülü kullanırız:
Mol Kesri (A) = $\frac{A'nın\,Mol\,Sayısı}{Toplam\,Mol\,Sayısı}$
Örneğin, bir karışımda 2 mol su ve 3 mol alkol varsa, suyun mol kesri şöyle hesaplanır:
Suyun Mol Kesri = $\frac{2}{2+3} = \frac{2}{5} = 0.4$
* 📝 Mol kesri her zaman 0 ile 1 arasında bir değerdir. Çünkü bir maddenin mol sayısı, toplam mol sayısını geçemez.
* 📝 Bir karışımdaki tüm maddelerin mol kesirlerinin toplamı her zaman 1'e eşittir.
🌡️ Derişim Nedir?
Derişim, bir çözeltideki çözünmüş madde miktarını ifade eder. Derişimi farklı şekillerde ifade edebiliriz. En yaygın kullanılan derişim birimleri şunlardır:
*
Molarite (M): 1 litre çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısıdır.
Molarite (M) = $\frac{Çözünen\,Maddenin\,Mol\,Sayısı}{Çözeltinin\,Hacmi\,(L)}$
*
Molalite (m): 1 kg çözücüde çözünmüş maddenin mol sayısıdır.
Molalite (m) = $\frac{Çözünen\,Maddenin\,Mol\,Sayısı}{Çözücünün\,Kütlesi\,(kg)}$
*
Kütle Yüzdesi (%): 100 gram çözeltideki çözünen maddenin kütlesidir.
Kütle Yüzdesi (%) = $\frac{Çözünen\,Maddenin\,Kütlesi\,(g)}{Çözeltinin\,Kütlesi\,(g)} \times 100$
🔗 Mol Kesri ve Derişim İlişkisi
Mol kesri ve derişim, birbiriyle yakından ilişkilidir. Özellikle molarite ve molalite gibi derişim birimleri, mol sayısı üzerinden tanımlandığı için mol kesri ile kolayca ilişkilendirilebilir.
* 🍎 Eğer bir çözeltinin yoğunluğu ve mol kesri biliniyorsa, molaritesi hesaplanabilir.
* 🍎 Benzer şekilde, molalite de mol kesri ve çözücünün mol kütlesi kullanılarak bulunabilir.
* 🍎 Bu dönüşümler genellikle karmaşık hesaplamalar gerektirse de, temelde mol kavramını ve oran-orantı bilgisini kullanırız.
📚 Örnek Soru
Bir çözeltide 46 gram etanol ($C_2H_5OH$) ve 54 gram su ($H_2O$) bulunmaktadır. Etanolün mol kesrini hesaplayınız. (H: 1 g/mol, C: 12 g/mol, O: 16 g/mol)
* 🍎 Öncelikle etanol ve suyun mol kütlelerini hesaplayalım:
Etanolün mol kütlesi = (2 x 12) + (6 x 1) + (1 x 16) = 46 g/mol
Suyun mol kütlesi = (2 x 1) + (1 x 16) = 18 g/mol
* 🍎 Şimdi de etanol ve suyun mol sayılarını bulalım:
Etanolün mol sayısı = $\frac{46\,g}{46\,g/mol} = 1\,mol$
Suyun mol sayısı = $\frac{54\,g}{18\,g/mol} = 3\,mol$
* 🍎 Son olarak etanolün mol kesrini hesaplayalım:
Etanolün mol kesri = $\frac{1}{1+3} = \frac{1}{4} = 0.25$
Umarım bu açıklamalar, mol kesri ve derişim arasındaki ilişkiyi anlamanıza yardımcı olmuştur! Kimya, bol pratik gerektiren bir ders, unutmayın!
