🧪 2026 TYT Kimya: Suyun Hal Değişimi Nedir?
Su, doğada katı (buz), sıvı (su) ve gaz (su buharı) olmak üzere üç farklı halde bulunabilir. Bu haller arasındaki geçişlere
hal değişimi denir. Hal değişimleri sırasında maddenin kimyasal yapısı değişmez, sadece fiziksel görünümü farklılaşır.
🧊 Hal Değişimi Türleri
- ❄️ Erime: Katı haldeki bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesidir. Örneğin, buzun eriyerek suya dönüşmesi.
- 💧 Donma: Sıvı haldeki bir maddenin ısı vererek katı hale geçmesidir. Örneğin, suyun buzluğa konulduğunda donması.
- 💨 Buharlaşma: Sıvı haldeki bir maddenin ısı alarak gaz haline geçmesidir. Örneğin, suyun kaynatıldığında su buharına dönüşmesi.
- 🌬️ Yoğuşma: Gaz haldeki bir maddenin ısı vererek sıvı hale geçmesidir. Örneğin, buzdolabından çıkarılan bir şişenin üzerinde su damlacıklarının oluşması.
- ✨ Süblimleşme: Katı haldeki bir maddenin ısı alarak doğrudan gaz haline geçmesidir. Örneğin, naftalinin zamanla küçülmesi.
- 🌨️ Kırağılaşma (Geri Süblimleşme): Gaz haldeki bir maddenin ısı vererek doğrudan katı hale geçmesidir. Örneğin, havanın soğuk olduğu zamanlarda bitkilerin üzerinde kırağı oluşması.
🌡️ Hal Değişimini Etkileyen Faktörler
- 🔥 Sıcaklık: Hal değişimleri belirli sıcaklıklarda gerçekleşir. Örneğin, suyun erime noktası 0°C, kaynama noktası ise 100°C'dir.
- 💨 Basınç: Basınç, hal değişim sıcaklıklarını etkileyebilir. Örneğin, yüksek rakımlarda suyun kaynama noktası düşer.
- 💧 Saflık: Suyun içerisindeki çözünmüş maddeler, erime ve kaynama noktalarını değiştirebilir.
📝 Hal Değişimi Grafiği
Hal değişimi sırasında sıcaklık sabittir. Yani, buz erirken sıcaklık 0°C'de kalır, su kaynarken sıcaklık 100°C'de kalır. Verilen ısı, hal değiştirmek için kullanılır.
❓ TYT'de Karşılaşabileceğin Örnek Soru
Aşağıdaki olaylardan hangisi suyun buharlaşmasına örnek olarak verilemez?
A) Denizden tuz elde edilmesi
B) Çamaşırların kuruması
C) Tenceredeki suyun kaynaması
D) Buzdolabından çıkarılan şişenin terlemesi
E) Göldeki su seviyesinin azalması
Çözüm: D şıkkı yoğuşmadır. Diğer şıklar buharlaşmaya örnektir. Cevap: D
💡 Unutma!
Hal değişimleri fiziksel olaylardır ve maddenin kimyasal yapısı değişmez. Sadece fiziksel hali değişir.
