🧪 2026 TYT Kimya: Termokimya Dünyasına Giriş
Termokimya, kimyasal reaksiyonlar ve fiziksel değişimler sırasında meydana gelen ısı değişimlerini inceleyen kimya dalıdır. Yani, bir tepkime olurken ne kadar ısı açığa çıkıyor ya da ne kadar ısı alınıyor, işte termokimya tam olarak bununla ilgilenir!
- 🔥 Isı (Q): Bir sistem ile çevresi arasındaki sıcaklık farkından dolayı transfer edilen enerjidir. Birimi genellikle Joule (J) veya kalori (cal) olarak ifade edilir.
- 🌡️ Sistem: İncelediğimiz, üzerinde çalıştığımız reaksiyonun veya olayın gerçekleştiği bölgedir.
- 🌍 Çevre: Sistemin dışındaki her şeydir. Yani, sistemle etkileşimde bulunan her şey çevredir.
🌡️ Isı Değişimleri: Endotermik ve Ekzotermik Reaksiyonlar
Kimyasal tepkimelerde iki tür ısı değişimi gözlemlenir:
- ❄️ Endotermik Reaksiyonlar: Isı alan tepkimelerdir. Yani, tepkimenin gerçekleşmesi için dışarıdan ısı enerjisi verilmesi gerekir.
Örnek: Buzun erimesi ($H_2O(k) + ısı \rightarrow H_2O(s)$)
- 🔥 Ekzotermik Reaksiyonlar: Isı veren tepkimelerdir. Yani, tepkime gerçekleşirken çevreye ısı enerjisi yayılır.
Örnek: Odunun yanması ($C(k) + O_2(g) \rightarrow CO_2(g) + ısı$)
🤔 Entalpi (H) Nedir?
Entalpi, bir sistemin içerdiği toplam ısı enerjisinin bir ölçüsüdür. Entalpi değişimi (ΔH) ise bir reaksiyon sırasında meydana gelen ısı alışverişini gösterir.
- ➕ ΔH > 0 (Pozitif): Endotermik reaksiyon. Sistem ısı almıştır.
- ➖ ΔH < 0 (Negatif): Ekzotermik reaksiyon. Sistem ısı vermiştir.
🔢 Isı Değişimleri Nasıl Hesaplanır?
Isı değişimlerini hesaplamak için farklı yöntemler kullanabiliriz. İşte en yaygın olanlardan bazıları:
- 🌡️ Kalorimetre ile Ölçüm: Bir kalorimetre kullanarak, reaksiyon sırasında meydana gelen sıcaklık değişimini ölçeriz. Bu sıcaklık değişiminden yola çıkarak, reaksiyonun ısı değişimini hesaplayabiliriz.
$Q = mc\Delta T$ (Burada 'm' kütle, 'c' özısı, 'ΔT' ise sıcaklık değişimidir.)
- 🔥 Hess Yasası: Bir reaksiyonun entalpi değişimi, aynı başlangıç ve bitiş noktalarına sahip farklı reaksiyon yolları izlense bile aynıdır. Yani, bir tepkimeyi birkaç adımda gerçekleştirsek de, toplam entalpi değişimi aynı kalır.
- 🧪 Oluşum Entalpileri: Bir bileşiğin standart oluşum entalpisi, elementlerinden oluştuğu zamanki entalpi değişimidir. Oluşum entalpilerini kullanarak, bir reaksiyonun entalpi değişimini şu şekilde hesaplayabiliriz:
$\Delta H_{reaksiyon} = \Sigma \Delta H_{f}(ürünler) - \Sigma \Delta H_{f}(girenler)$
