🧪 2026 TYT Kimya: Titrasyon Nedir?
Titrasyon, bir çözeltinin derişimini (konsantrasyonunu) belirlemek için kullanılan çok önemli bir laboratuvar tekniğidir. Genellikle asit-baz reaksiyonları veya redoks reaksiyonları gibi kimyasal reaksiyonlara dayanır.
- 🔬 Titrasyonun Amacı: Bir çözeltideki belirli bir maddenin miktarını (genellikle derişimini) hassas bir şekilde ölçmektir.
- 🧪 Titrant: Derişimi kesin olarak bilinen çözeltiye titrant denir. Bu çözelti, derişimi bilinmeyen çözeltiyle reaksiyona girer.
- 🧫 Analit: Derişimi belirlenmek istenen çözeltiye analit denir.
- 💧 Dönüm Noktası (Eşdeğerlik Noktası): Titrantın analitle tamamen reaksiyona girdiği noktadır. Genellikle bir indikatör yardımıyla belirlenir.
- 🌈 İndikatör: Dönüm noktasını gözle görülür hale getiren, renk değiştiren maddelerdir. Örneğin, fenolftalein asidik ortamda renksizken bazik ortamda pembeleşir.
⚗️ Titrasyon Nasıl Yapılır?
Titrasyon işlemi genellikle aşağıdaki adımları içerir:
- 💧 Hazırlık: Analit (derişimi bilinmeyen çözelti) bir erlene veya behere alınır. Uygun bir indikatör eklenir.
- 🌡️ Titrasyon: Titrant (derişimi bilinen çözelti) bir büret içerisine doldurulur. Büret, kontrollü bir şekilde titrantın analitin üzerine damlatılmasını sağlar.
- 👁️ Gözlem: İndikatörün renk değiştirdiği an dikkatle gözlemlenir. Bu noktada, titrasyon durdurulur ve büretteki titrant hacmi okunur.
- 🧮 Hesaplama: Titrantın hacmi ve derişimi kullanılarak analitin derişimi hesaplanır.
➗ Titrasyon Hesaplamaları Nasıl Yapılır?
Titrasyon hesaplamaları, reaksiyonun stokiyometrisine (denklemdeki katsayılar) dayanır. En temel formül şudur:
$M_1V_1 = M_2V_2$
Burada:
- $M_1$: Titrantın molar derişimi
- $V_1$: Titrantın hacmi (litre veya mL)
- $M_2$: Analitin molar derişimi (hesaplanmak istenen)
- $V_2$: Analitin hacmi (litre veya mL)
Eğer reaksiyon bire bir oranında değilse (örneğin, 2 mol asit 1 mol baz ile reaksiyona giriyorsa), denklemi stokiyometriye göre ayarlamak gerekir. Örneğin:
$aM_1V_1 = bM_2V_2$
Burada $a$ ve $b$, reaksiyon denklemindeki ilgili maddelerin katsayılarıdır.
Örnek Soru: 25 mL HCl çözeltisi, 0.1 M NaOH çözeltisi ile titre ediliyor. Dönüm noktasına ulaşmak için 20 mL NaOH harcandığına göre, HCl çözeltisinin derişimi nedir?
Çözüm:
$M_{HCl} * 25 mL = 0.1 M * 20 mL$
$M_{HCl} = \frac{0.1 M * 20 mL}{25 mL} = 0.08 M$
📝 Önemli Notlar
- 🎯 Titrasyon, sadece asit-baz tepkimelerinde değil, kompleks oluşumu ve redoks tepkimelerinde de kullanılabilir.
- 💯 Doğru sonuçlar elde etmek için titrasyon dikkatli ve hassas bir şekilde yapılmalıdır.
- 📚 Titrasyon, kimya laboratuvarlarında sıkça kullanılan temel bir analiz yöntemidir.
