8. Sınıf LGS Fen Bilimleri: DNA ve Genetik Kod Konu Anlatımı ve Örnek Sorular

Question

DNA ve genetik kod konusu çok karışık. Kromozom, gen, nükleotit... Bunların hepsi birbirine giriyor. Temel kavramları nasıl aklımda tutabilirim?

Answer 1

🧬 DNA: Yaşamın Şifresi

DNA, tüm canlıların hücrelerinde bulunan ve genetik bilgiyi taşıyan moleküldür. Bu bilgi, bir canlının nasıl gelişeceğini, büyüyeceğini ve işlev göreceğini belirler. DNA, çift sarmallı bir yapıya sahiptir ve bu yapı, bir merdivene benzer. Merdivenin basamaklarını ise nükleotit adı verilen moleküller oluşturur.

• 🧬 Nükleotitler: DNA'nın yapı taşlarıdır. Her nükleotit, bir şeker (deoksiriboz), bir fosfat grubu ve bir azotlu bazdan oluşur.
• 🧪 Azotlu Bazlar: DNA'da dört çeşit azotlu baz bulunur: Adenin (A), Timin (T), Guanin (G) ve Sitozin (C). Adenin her zaman Timin ile, Guanin ise her zaman Sitozin ile eşleşir. Bu eşleşme, DNA'nın çift sarmallı yapısının temelini oluşturur.

🧬 DNA'nın Görevleri

• 🍎 Genetik Bilgiyi Taşımak: DNA, bir organizmanın tüm genetik özelliklerini içerir. Bu özellikler, nesilden nesile aktarılır.
• 🌱 Protein Sentezini Kontrol Etmek: DNA, hücrelerin hangi proteinleri üreteceğini belirler. Proteinler, hücrelerin yapısal ve işlevsel bileşenleridir.
• 🔁 Replikasyon: DNA, kendini kopyalayabilir (replikasyon). Bu sayede hücre bölünmesi sırasında genetik bilgi, yeni hücrelere aktarılır.

🧬 Genetik Kod: DNA'nın Dili

Genetik kod, DNA üzerindeki nükleotit dizisinin, proteinlerin amino asit dizisine nasıl dönüştürüleceğini belirleyen kurallar bütünüdür. Her üç nükleotitlik diziye (kodon) karşılık gelen bir amino asit vardır.

• 🔑 Kodon: DNA veya RNA üzerindeki üç nükleotitlik dizidir. Her kodon, bir amino asidi veya bir durdurma sinyalini temsil eder.
• ⚙️ Protein Sentezi: Genetik kod, protein sentezi sırasında kullanılır. Ribozomlar, mRNA üzerindeki kodonları okur ve bunlara karşılık gelen amino asitleri birleştirerek proteinleri oluşturur.

🧬 Örnek Sorular

Şimdi de öğrendiklerimizi pekiştirmek için birkaç örnek soru çözelim:

1. Soru 1: Aşağıdakilerden hangisi DNA'nın yapısında bulunmaz?

   1. A) Adenin
   2. B) Timin
   3. C) Urasil
   4. D) Guanin

   Çözüm: DNA'da Urasil (U) yerine Timin (T) bulunur. Dolayısıyla cevap C'dir.




2. Soru 2: Bir DNA molekülünde Adenin (A) sayısı 200 ise, Timin (T) sayısı kaçtır?

   Çözüm: DNA'da Adenin (A) sayısı, Timin (T) sayısına eşittir. Bu nedenle Timin sayısı da 200'dür.



3. Soru 3: Aşağıdakilerden hangisi bir kodonu ifade eder?

   1. A) Tek nükleotit
   2. B) İki nükleotit
   3. C) Üç nükleotit
   4. D) Dört nükleotit

   Çözüm: Kodon, üç nükleotitten oluşan bir dizidir. Cevap C'dir.