📚 AÖF AİHS'ye Giriş: İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (İHEB), tüm insanların doğuştan sahip olduğu temel hak ve özgürlükleri tanımlayan bir belgedir. Birleşmiş Milletler tarafından 10 Aralık 1948'de kabul edilmiştir.
- 🌍 Evrensellik: İHEB, tüm insanların, nerede doğduklarına, neye inandıklarına veya kim olduklarına bakılmaksızın eşit haklara sahip olduğunu savunur.
- 📜 Temel Haklar: Yaşama hakkı, özgürlük, güvenlik, adil yargılanma hakkı, düşünce ve ifade özgürlüğü gibi temel hakları içerir.
- 🤝 Uluslararası Standart: İHEB, insan hakları alanında uluslararası bir standart oluşturmuş ve birçok ulusal anayasaya ve yasal düzenlemeye ilham kaynağı olmuştur.
⚖️ AİHS'nin Temel İlkeleri
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS), Avrupa Konseyi tarafından hazırlanmış ve Avrupa'da insan haklarını korumayı amaçlayan bir sözleşmedir.
- 🛡️ Koruma Mekanizması: AİHS, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) aracılığıyla hak ihlallerine karşı bir koruma mekanizması sunar.
- 🔑 Temel Hak ve Özgürlükler: Yaşam hakkı, işkence yasağı, kölelik ve zorla çalıştırma yasağı, özgürlük ve güvenlik hakkı, adil yargılanma hakkı, özel ve aile hayatına saygı hakkı, düşünce, vicdan ve din özgürlüğü, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü gibi temel hak ve özgürlükleri güvence altına alır.
- 🌍 Devletin Yükümlülükleri: AİHS'ye taraf devletler, sözleşmede yer alan hak ve özgürlükleri kendi yetki alanları içindeki herkese sağlamakla yükümlüdür.
📅 AİHS'nin Tarihsel Gelişimi
- 🕊️ Savaş Sonrası Dönem: II. Dünya Savaşı'nın ardından, insan haklarının korunması amacıyla Avrupa Konseyi kurulmuş ve AİHS hazırlanmıştır.
- ✍️ İmza ve Yürürlüğe Giriş: AİHS, 4 Kasım 1950'de Roma'da imzalanmış ve 3 Eylül 1953'te yürürlüğe girmiştir.
- 🔄 Protokoller: AİHS'ye ek protokoller ile yeni haklar ve güvenceler eklenmiştir. Örneğin, mülkiyetin korunması, eğitim hakkı ve serbest seçim hakkı gibi.
🏛️ AİHM'ye Başvuru Şartları
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) başvuru yapabilmek için belirli şartların sağlanması gerekmektedir.
- ⚖️ Mağduriyet: Başvurucunun, AİHS'de güvence altına alınan bir hakkının ihlal edildiğini iddia etmesi ve bu ihlalden doğrudan etkilenmiş olması gerekir.
- ⏳ İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi: Başvurucunun, öncelikle kendi ülkesindeki tüm yargı yollarını tüketmiş olması gerekmektedir.
- 🗓️ Altı Aylık Süre: AİHM'ye başvuru, iç hukuk yollarının tüketilmesinden sonraki altı ay içinde yapılmalıdır.
- 📝 Başvuru Formu: Başvuru, AİHM'nin resmi başvuru formu kullanılarak yapılmalıdır ve gerekli tüm bilgileri içermelidir.
🔑 AİHS'de Yer Alan Temel Haklar ve Özgürlükler
🕊️ Yaşam Hakkı (Madde 2)
- 🛡️ Herkesin yaşama hakkı yasa ile korunmaktadır.
- 💀 Hiç kimse kasten öldürülemez.
- 👮 Devletin, yaşamı koruma yükümlülüğü bulunmaktadır.
⛓️ İşkence Yasağı (Madde 3)
- 🚫 Hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da aşağılayıcı muameleye veya cezaya tabi tutulamaz.
- 🤕 Bu yasak mutlak bir yasaktır ve hiçbir koşulda istisnası yoktur.
🔒 Özgürlük ve Güvenlik Hakkı (Madde 5)
- 🚶 Herkesin özgürlük ve güvenlik hakkı vardır.
- 👮 Keyfi tutuklama ve gözaltı yasaktır.
- ⚖️ Tutuklanan veya gözaltına alınan kişilerin hakları güvence altına alınmıştır.
🗣️ İfade Özgürlüğü (Madde 10)
- 📢 Herkesin ifade özgürlüğü hakkı vardır.
- 📰 Bu hak, düşünceleri açıklama, bilgi alma ve verme özgürlüğünü içerir.
- ⚠️ İfade özgürlüğü, başkalarının haklarına saygı ve kamu düzeninin korunması gibi nedenlerle sınırlanabilir.
🤝 Örgütlenme Özgürlüğü (Madde 11)
- 🏢 Herkesin dernek kurma ve derneklere katılma özgürlüğü vardır.
- ✊ Sendika kurma ve sendikalara katılma özgürlüğü de bu kapsamdadır.
- ⛔ Bu özgürlük, demokratik bir toplumda başkalarının haklarının korunması amacıyla sınırlanabilir.
