🌸 Tanzimat Edebiyatında İffet Anlayışı
Tanzimat Dönemi Türk edebiyatı, Batı etkisinin yoğun olarak görüldüğü ve toplumsal konuların ön plana çıktığı bir dönemdir. Bu dönemde
iffet kavramı, özellikle kadınlar üzerinden ele alınmış ve eserlerde önemli bir yer tutmuştur. İffet, sadece cinsel anlamda değil, aynı zamanda ahlaki değerlere bağlılık, dürüstlük ve namusluluk gibi geniş bir anlamda kullanılmıştır.
🌷 İffet Kavramının Önemi
* 🎀 Tanzimat aydınları, Batı'dan gelen yeni düşüncelerin etkisiyle geleneksel değerleri sorgulamışlardır.
* 🎀
İffet kavramı, özellikle kadınların toplumdaki yeri ve eğitimi konularında tartışmalara yol açmıştır.
* 🎀 Dönemin yazarları, eserlerinde iffetli kadın karakterleri idealize ederek, topluma örnek teşkil etmelerini amaçlamışlardır.
🌼 Eserlerde İffet Anlayışı
Tanzimat edebiyatında
iffet kavramı, romanlardan tiyatro oyunlarına kadar birçok eserde farklı şekillerde işlenmiştir.
* 🎀
Romanlar:
* 🎈 Namık Kemal'in
İntibah romanında, iffetli bir kadın olan Dilruba'nın kötü yola düşürülmesi ve sonuçları anlatılır.
* 🎈 Ahmet Mithat Efendi'nin
Felatun Bey ile Rakım Efendi romanında, Rakım Efendi'nin ahlaklı ve iffetli karakteri ön plana çıkarılırken, Felatun Bey'in Batı hayranlığı ve ahlaki zaafları eleştirilir.
* 🎀
Tiyatro Oyunları:
* 🎈 Şemsettin Sami'nin
Seydi Yahya oyununda, iffetli bir genç kızın aşkı ve fedakarlıkları konu edilir.
* 🎈 Abdülhak Hamit Tarhan'ın
Nesteren oyununda, Nesteren karakteri iffetli ve güçlü bir kadın olarak tasvir edilir.
🌺 İffet Anlayışının Yansımaları
* 🎀 Tanzimat dönemi eserlerinde, iffetli kadınlar genellikle eğitimli, aydın ve topluma faydalı bireyler olarak gösterilir.
* 🎀 İffetsiz kadınlar ise genellikle kötü ve ahlaksız olarak tasvir edilir ve toplumun dışına itilirler.
* 🎀 Bu dönemde yazılan eserler,
iffet kavramının toplumsal düzenin korunması ve ahlaki değerlerin yaşatılması için ne kadar önemli olduğunu vurgulamaktadır.
💐 Eser Örnekleri
* 🎀
İntibah (Namık Kemal): Dilruba karakteri, iffetli bir genç kızken kötü yola düşürülerek hayatı mahvolur. Bu durum,
iffet kavramının ne kadar önemli olduğunu ve kaybedildiğinde nelere yol açabileceğini gösterir.
* 🎀
Araba Sevdası (Recaizade Mahmut Ekrem): Bihruz Bey'in Batı hayranlığı ve yanlış davranışları,
iffet kavramının sadece kadınlara özgü olmadığını, erkeklerin de ahlaki değerlere sahip olması gerektiğini vurgular.
* 🎀
Zehra (Nabizade Nazım): Zehra'nın kıskançlık duygusuyla hareket ederek kocasının ilişkilerini araştırması ve sonunda pişman olması,
iffet kavramının güven ve sadakatle ilişkisini ortaya koyar.
🌻 Sonuç
Tanzimat Edebiyatı'nda
iffet kavramı, toplumsal değerlerin ve ahlaki normların korunması açısından büyük önem taşımıştır. Dönemin yazarları, eserlerinde iffetli karakterleri idealize ederek, topluma örnek teşkil etmelerini amaçlamışlardır. Bu eserler, günümüzde de okunarak, o dönemin toplumsal yapısı ve ahlaki değerleri hakkında bilgi edinmemizi sağlamaktadır.
