🧠 Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir?
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), düşüncelerimizin, duygularımızın ve davranışlarımızın birbiriyle bağlantılı olduğunu söyleyen bir terapi türüdür. Yani, bir olay karşısında düşündüğümüz şeyler, nasıl hissettiğimizi ve nasıl davrandığımızı etkiler. BDT, olumsuz düşünce kalıplarını fark etmemize ve bunları daha gerçekçi ve sağlıklı düşüncelerle değiştirmemize yardımcı olur.
🎯 BDT'nin Temel İlkeleri
- 🤔 Düşünceler Önemli: Olaylar karşısında ne düşündüğümüz, nasıl hissettiğimizi ve davrandığımızı belirler.
- 🔄 Düşünceler Değiştirilebilir: Olumsuz düşünce kalıplarını fark edip, daha sağlıklı düşüncelerle değiştirebiliriz.
- 💪 Davranışlar da Önemli: Davranışlarımız da duygularımızı ve düşüncelerimizi etkiler.
- 🛠️ Pratik Uygulamalar: BDT, sorunlarla başa çıkmak için pratik teknikler ve stratejiler sunar.
🗓️ BDT'nin Tarihçesi
BDT, 1960'larda
Aaron Beck tarafından geliştirilen bilişsel terapi ve
Albert Ellis tarafından geliştirilen rasyonel duygusal davranış terapisi (REBT) yaklaşımlarının birleşimiyle ortaya çıkmıştır. Bu yaklaşımlar, davranışçı terapinin öğrenme prensiplerini, bilişsel süreçlerin önemini vurgulayarak birleştirmiştir.
🌱 BDT'nin Güncel Yaklaşımları
BDT sürekli gelişen bir terapi türüdür. Günümüzde, BDT'nin farklı alanlarda uygulanan birçok farklı yaklaşımı bulunmaktadır.
🧘 Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT)
ACT, düşünceleri ve duyguları değiştirmeye çalışmak yerine, onları olduğu gibi kabul etmeyi ve değerlerimiz doğrultusunda yaşamayı hedefler.
- 🤝 Kabul: Olumsuz düşünce ve duyguları kabullenmek.
- 🎯 Değerler: Kişinin hayatına yön veren temel prensipler.
- 🚶 Kararlılık: Değerler doğrultusunda harekete geçmek.
🧠 Şema Terapi
Şema Terapi, çocukluk döneminde oluşan olumsuz şemaları (inançları) hedef alır. Bu şemalar, yetişkinlikte ilişkilerimizi ve davranışlarımızı olumsuz etkileyebilir.
- 👶 Şemalar: Çocukluk deneyimleriyle oluşan temel inançlar.
- 💔 Olumsuz Şemalar: Terk edilme, kusurluluk, güvensizlik gibi.
- 🛠️ Şema Modları: Şemaların tetiklenmesiyle ortaya çıkan duygu, düşünce ve davranış kalıpları.
🤔 Bilişsel Süreçleme Terapisi (CPT)
CPT, travmatik olayların ardından gelişen travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) tedavisinde kullanılır. Travmatik olayla ilgili olumsuz düşünceleri ve inançları değiştirmeyi hedefler.
- 🤕 Travma: Kişinin hayatını tehdit eden veya derinden sarsan olaylar.
- 💭 Olumsuz İnançlar: "Dünya tehlikeli bir yer", "Ben suçluyum" gibi.
- 🔄 Bilişsel Yeniden Yapılandırma: Olumsuz inançları daha gerçekçi ve sağlıklı olanlarla değiştirmek.
💖 Diyalektik Davranış Terapisi (DDT)
DDT, özellikle duygusal düzenleme güçlüğü yaşayan ve intihar riski taşıyan bireyler için geliştirilmiştir. Duygusal düzenleme becerilerini geliştirmeyi, kişiler arası ilişkileri iyileştirmeyi ve farkındalığı artırmayı hedefler.
- ⚖️ Diyalektik: Zıt gibi görünen fikirleri bir araya getirmek.
- 🧘 Farkındalık: Anı yaşamak, duyguları ve düşünceleri gözlemlemek.
- 🤝 Kişiler Arası İlişkiler: Sağlıklı iletişim becerileri geliştirmek.
- 🌡️ Duygu Düzenleme: Duyguları tanımak, anlamak ve yönetmek.
