Birebir fonksiyon, tanım kümesindeki her elemanın, değer kümesinde farklı bir elemana gitmesi demektir. Yani, farklı girdiler farklı çıktılar üretir. Şöyle düşünelim: Bir sınıfta herkesin farklı bir parmak izi var. İşte bu, birebir fonksiyon gibi!
Matematiksel olarak ifade edersek, eğer $f(x_1) = f(x_2)$ ise, o zaman $x_1 = x_2$ olmalıdır. Yani, çıktıları aynıysa, girdileri de aynı olmalı.
Bir fonksiyonun grafiğine baktığımızda, yatay çizgi testi uygulayabiliriz. Eğer yatay bir çizgi grafiği birden fazla noktada kesmiyorsa, o fonksiyon birebirdir. Çünkü bu, aynı y değerine sahip farklı x değerleri olmadığı anlamına gelir.
Örten fonksiyon, değer kümesinde boşta eleman kalmaması demektir. Yani, değer kümesindeki her eleman, tanım kümesindeki en az bir elemanın görüntüsüdür. Şöyle düşünelim: Bir partide herkesin bir sandalyesi var.
Matematiksel olarak ifade edersek, değer kümesi (görüntü kümesi) fonksiyonun tüm değerlerini kapsar. Yani, her $y$ elemanı için, $f(x) = y$ olacak şekilde bir $x$ elemanı vardır.
Eğer bir fonksiyon örten değilse, yani değer kümesinde boşta eleman kalıyorsa, o zaman bu fonksiyona "içine fonksiyon" denir.
TYT sınavında en çok karşılaşılan fonksiyon türleri şunlardır:
Bu fonksiyon türlerini iyi anlamak ve bol bol soru çözmek, TYT'de başarılı olmanıza yardımcı olacaktır. Unutmayın, matematik pratikle öğrenilir!
