🩺 Akut Böbrek Yetmezliği Vaka Soruları: Dahiliye ve Nefroloji Perspektifi
Akut böbrek yetmezliği (ABY), böbrek fonksiyonlarının ani kaybı ile karakterize, potansiyel olarak hayatı tehdit eden bir durumdur. Dahiliye ve nefroloji uzmanları için ABY vakalarının doğru bir şekilde değerlendirilmesi ve yönetimi kritik öneme sahiptir. İşte bu alanda karşılaşabileceğiniz vaka sorularına örnekler:
🧪 Vaka 1: Prerenal ABY
Bir acil servis doktoru olarak çalışıyorsunuz. 75 yaşında erkek hasta, son 3 gündür süren ishal ve kusma şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın tansiyonu 90/60 mmHg, nabzı 110/dk ve idrar çıkışı azalmış durumda. Laboratuvar sonuçları şu şekilde:
* BUN: 60 mg/dL
* Kreatinin: 3.0 mg/dL
* Na: 135 mEq/L
* K: 5.8 mEq/L
* İdrar Na: 10 mEq/L
* FE
Na: %0.5
- 💧 Soru: Bu hastada en olası tanı nedir?
- ✅ Cevap: Prerenal akut böbrek yetmezliği (ABY).
- ❓ Soru: Prerenal ABY'nin patofizyolojisi nedir?
- 💡 Cevap: Böbreklere yeterli kan akışının olmaması sonucu gelişir. Bu durumda, böbrekler yapısal olarak sağlamdır ancak yeterli perfüzyon sağlanamadığı için fonksiyonlarını yerine getiremezler. Hipovolemi (ishal, kusma), hipotansiyon (dehidratasyon, sepsis), veya kardiyak yetmezlik gibi durumlar prerenal ABY'ye yol açabilir.
- 💊 Soru: Bu hastanın tedavisinde ilk adım ne olmalıdır?
- 💉 Cevap: Sıvı resüsitasyonu. İzotonik salin solüsyonu ile intravasküler volümün düzeltilmesi hedeflenir.
🔬 Vaka 2: İntrensek (Renal) ABY
55 yaşında kadın hasta, son bir haftadır artan halsizlik, ödem ve idrar renginde koyulaşma şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın özgeçmişinde son zamanlarda geçirdiği bir üst solunum yolu enfeksiyonu mevcut. Fizik muayenede bilateral pretibial ödem tespit ediliyor. Laboratuvar sonuçları:
* BUN: 45 mg/dL
* Kreatinin: 2.5 mg/dL
* Tam idrar tetkiki: Proteinüri (+2), hematüri, eritrosit silendirleri mevcut.
- 🩸 Soru: Bu hastada en olası tanı nedir?
- ✅ Cevap: Akut glomerülonefrit (renal ABY). Özellikle post-streptokokal glomerülonefrit düşünülebilir.
- 🧪 Soru: Tanıyı desteklemek için hangi ek testler istenmelidir?
- 📈 Cevap: Anti-streptolizin O (ASO) titresi, C3 ve C4 düzeyleri, böbrek biyopsisi.
- 💊 Soru: Bu hastanın tedavisinde ne gibi yaklaşımlar uygulanabilir?
- 🩺 Cevap: Glomerülonefritin tipine ve şiddetine göre tedavi değişir. Steroidler, immünosupresan ilaçlar, diüretikler ve gerekirse diyaliz tedavisi uygulanabilir.
🚧 Vaka 3: Postrenal ABY
68 yaşında erkek hasta, prostat hipertrofisi öyküsü olan, anüri şikayetiyle acil servise getiriliyor. Mesane palpasyonunda distansiyon mevcut.
- 🛑 Soru: Bu hastada en olası tanı nedir?
- ✅ Cevap: Postrenal akut böbrek yetmezliği (ABY).
- ⚙️ Soru: Postrenal ABY'nin en sık nedenleri nelerdir?
- 🔑 Cevap: Prostat hipertrofisi, üretral striktür, bilateral üreter taşı, tümörler.
- 🩺 Soru: Bu hastanın tedavisinde ilk adım ne olmalıdır?
- 🫙 Cevap: Mesane kateterizasyonu. İdrar retansiyonunun giderilmesi ve böbrek üzerindeki basıncın azaltılması hedeflenir. Gerekirse ürolojik konsültasyon istenebilir.
🧮 Örnek Soru (Matematiksel İfade İçeren)
60 yaşında erkek hasta, kronik böbrek yetmezliği tanısı ile takip ediliyor. Son kontrolünde aşağıdaki laboratuvar değerleri elde ediliyor:
* Kreatinin: 4 mg/dL
* Yaş: 60
* Cinsiyet: Erkek
* Ağırlık: 70 kg
- ❓ Soru: Hastanın Cockcroft-Gault formülüne göre tahmini kreatinin klirensi (eCCr) değeri nedir?
- ✅ Cevap: Cockcroft-Gault formülü: $eCCr = \frac{(140 - yaş) \times ağırlık}{72 \times serum \ kreatinin}$. Bu durumda: $eCCr = \frac{(140 - 60) \times 70}{72 \times 4} = \frac{80 \times 70}{288} \approx 19.44 \ mL/dakika$.
