🏦 DeFi Terimleri Sözlüğü: Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Nedir? ve Anlamları
Merkeziyetsiz Finans (DeFi), geleneksel finansal sistemlere alternatif olarak blok zinciri teknolojisi üzerine inşa edilmiş bir ekosistemdir. Bu sistem, aracılara ihtiyaç duymadan finansal hizmetlere erişimi kolaylaştırmayı amaçlar. İşte DeFi dünyasında sıkça karşılaşılan terimler ve anlamları:
🔑 Temel DeFi Terimleri
- 🔗 Blok Zinciri (Blockchain): Verilerin bloklar halinde kronolojik olarak sıralandığı, şifrelenmiş ve dağıtık bir veri tabanıdır. DeFi uygulamalarının temelini oluşturur.
- 🪙 Kripto Para (Cryptocurrency): Dijital veya sanal para birimidir. Kriptografi kullanılarak güvenliği sağlanır. Bitcoin, Ethereum gibi örnekleri bulunur.
- スマート Akıllı Sözleşme (Smart Contract): Blok zincir üzerinde çalışan, önceden belirlenmiş koşullar sağlandığında otomatik olarak yürütülen programlardır. DeFi uygulamalarının otomasyonunu sağlar.
- 💧 Likidite (Liquidity): Bir varlığın kolayca alınıp satılabilme özelliğidir. DeFi platformlarında likidite sağlamak önemlidir.
- 👨🌾 Likidite Madenciliği (Liquidity Mining): Kullanıcıların DeFi platformlarına likidite sağlayarak ödül kazanmasıdır. Genellikle platformun kendi token'ları ile ödüllendirme yapılır.
- 🔄 Merkeziyetsiz Borsa (DEX - Decentralized Exchange): Kripto para alım satımının merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymadan, doğrudan kullanıcılar arasında gerçekleştiği platformlardır.
- 🏦 Borç Verme ve Alma (Lending & Borrowing): DeFi platformlarında kripto varlıkları teminat göstererek borç alıp verme işlemidir. Faiz oranları akıllı sözleşmelerle belirlenir.
- 💲 Stabilcoin: Değeri genellikle ABD Doları gibi istikrarlı bir varlığa sabitlenmiş kripto para birimidir. Volatiliteyi azaltmak için kullanılır. Örnek: USDT, USDC.
- 🛡️ Teminat (Collateral): Borç alırken veya belirli bir işlemi gerçekleştirirken güvence olarak gösterilen varlıklardır.
- 🐳 Balina (Whale): Piyasada büyük miktarda kripto para bulunduran ve işlemleriyle piyasayı etkileyebilen yatırımcılardır.
⚙️ DeFi Protokolleri ve Uygulamaları
- 🌉 Köprü (Bridge): Farklı blok zincirler arasında varlık transferini sağlayan protokoldür. Örneğin, Ethereum üzerindeki bir token'ı Binance Smart Chain'e taşımak için kullanılır.
- 🗳️ Yönetişim Token'ı (Governance Token): DeFi protokollerinin yönetimine katılma hakkı veren token'lardır. Token sahipleri, protokolün geleceği hakkında oy kullanabilir.
- 🌾 Verim Çiftçiliği (Yield Farming): Farklı DeFi protokollerinde varlıkları kilitleyerek veya likidite sağlayarak getiri elde etme stratejisidir.
- 💰 Otomatik Piyasa Yapıcı (AMM - Automated Market Maker): Emir defteri yerine akıllı sözleşmelerle çalışan, likidite havuzları aracılığıyla alım satım yapılmasını sağlayan DEX'lerdir.
- 🏦 DeFi Cüzdanı (DeFi Wallet): Kripto para saklamak, DeFi uygulamalarına bağlanmak ve işlemleri yönetmek için kullanılan cüzdanlardır. MetaMask, Trust Wallet gibi örnekleri bulunur.
📊 Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 🔒 Akıllı Sözleşme Güvenliği: Akıllı sözleşmelerdeki hatalar veya güvenlik açıkları, fon kaybına yol açabilir. Bu nedenle, projelerin denetlenmiş olması önemlidir.
- 📉 Geçici Kayıp (Impermanent Loss): AMM'lerde likidite sağlarken, varlıkların değerindeki değişiklikler nedeniyle yaşanan kayıplardır.
- ⚠️ Dolandırıcılık (Scam): DeFi alanında sahte projeler ve dolandırıcılık girişimleri yaygındır. Yatırım yapmadan önce projeyi dikkatlice araştırmak önemlidir.
- 🐳 Balina Manipülasyonu: Büyük yatırımcıların piyasayı manipüle etme riski bulunur.
➕ Ek Terimler
- 🏦 DAO (Decentralized Autonomous Organization): Merkezi olmayan otonom organizasyon. Akıllı sözleşmelerle yönetilen ve topluluk tarafından kontrol edilen organizasyonlardır.
- 🖼️ NFT (Non-Fungible Token): Eşsiz ve bölünemez dijital varlıklardır. Sanat eserleri, oyun öğeleri gibi farklı alanlarda kullanılabilir.
- ⛓️ Layer-2 Çözümleri: Blok zincir üzerindeki işlem hızını artırmak ve maliyetleri düşürmek için geliştirilen çözümlerdir.
