💰 Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) Nedir?
Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH), bir ülkenin sınırları içinde belirli bir zaman diliminde (genellikle bir yıl) üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin piyasa değeridir. GSYH, bir ülke ekonomisinin büyüklüğünü ve performansını ölçmek için kullanılan en yaygın göstergedir.
🧮 GSYH Nasıl Hesaplanır?
GSYH'yi hesaplamak için kullanılan başlıca üç yöntem bulunmaktadır:
- 支出 Yöntemi: Bu yöntem, ekonomideki tüm harcamaları toplar. Formülü şu şekildedir:
GSYH = Tüketim (C) + Yatırım (I) + Kamu Harcamaları (G) + (İhracat (X) - İthalat (M))
$GSYH = C + I + G + (X - M)$
- 🏠 Tüketim (C): Hane halkının mal ve hizmetlere yaptığı harcamaları içerir.
- 🏢 Yatırım (I): İşletmelerin yeni ekipman, bina ve stoklara yaptığı harcamaları içerir.
- 🏛️ Kamu Harcamaları (G): Devletin mal ve hizmetlere yaptığı harcamaları içerir (transfer ödemeleri hariç).
- ✈️ Net İhracat (X - M): İhracatın ithalattan çıkarılmasıyla elde edilir.
- 💼 Gelir Yöntemi: Bu yöntem, ekonomide elde edilen tüm gelirleri toplar.
- 💰 Ücretler ve Maaşlar: Çalışanlara ödenen toplam gelir.
- 🏦 Kârlar: İşletmelerin elde ettiği kârlar.
- 🏘️ Kira Gelirleri: Mülk sahiplerinin elde ettiği kira gelirleri.
- interest Faiz Gelirleri: Sermaye sahiplerinin elde ettiği faiz gelirleri.
- 🧾 Amortisman: Sermaye mallarının yıpranma payı.
- 💸 Dolaylı Vergiler: Satış vergisi gibi dolaylı vergiler.
- 🏭 Üretim Yöntemi: Bu yöntem, her sektörün yarattığı katma değeri toplar. Katma değer, bir işletmenin çıktısının değerinden, girdilerinin değerinin çıkarılmasıyla elde edilir.
🌍 GSYH Ülke Ekonomisi İçin Ne Anlam İfade Eder?
GSYH, bir ülke ekonomisinin sağlığı ve büyüklüğü hakkında önemli bilgiler sağlar:
- 📈 Ekonomik Büyüme: GSYH'deki artış, ekonomik büyüme olarak kabul edilir. Bu, daha fazla mal ve hizmet üretildiği, daha fazla iş yaratıldığı ve yaşam standartlarının yükseldiği anlamına gelir.
- 📉 Ekonomik Daralma: GSYH'deki düşüş, ekonomik daralma veya resesyon olarak kabul edilir. Bu, daha az mal ve hizmet üretildiği, işsizliğin arttığı ve yaşam standartlarının düştüğü anlamına gelir.
- 📊 Yaşam Standardı: Kişi başına düşen GSYH, bir ülkenin yaşam standardını ölçmek için kullanılır. Daha yüksek kişi başına GSYH, genellikle daha yüksek yaşam standardı anlamına gelir. $Kişi Başına GSYH = \frac{Toplam GSYH}{Nüfus Sayısı}$
- 🌍 Uluslararası Karşılaştırma: GSYH, farklı ülkelerin ekonomilerini karşılaştırmak için kullanılır. Bu, yatırımcıların ve politika yapıcıların kaynakları daha verimli bir şekilde tahsis etmelerine yardımcı olur.
⚠️ GSYH'nin Sınırlamaları
GSYH, önemli bir ekonomik gösterge olmasına rağmen, bazı sınırlamalara sahiptir:
- 🏡 Kayıt Dışı Ekonomi: GSYH, kayıt dışı ekonomiyi (örneğin, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı) tam olarak yansıtmaz.
- 👪 Ev İşleri ve Gönüllülük: GSYH, ev işleri ve gönüllülük gibi piyasada işlem görmeyen faaliyetleri hesaba katmaz.
- ⚖️ Gelir Dağılımı: GSYH, gelir dağılımı hakkında bilgi vermez. Yüksek GSYH'ye sahip bir ülkede gelir eşitsizliği yüksek olabilir.
- 🌍 Çevresel Etkiler: GSYH, ekonomik faaliyetlerin çevresel etkilerini dikkate almaz.
