📉 Geçici Kayıp (Impermanent Loss) Nedir?
Geçici kayıp (Impermanent Loss - IL), merkeziyetsiz borsalarda (DEX) likidite sağlayan kişilerin, varlıklarını havuzda tuttukları süre boyunca yaşadıkları değer kaybını ifade eder. Bu kayıp, havuzdaki varlıkların oranı değiştiğinde ve bu değişimin kullanıcının başlangıçtaki pozisyonuna kıyasla daha az kâr getirmesi durumunda ortaya çıkar.
- 💧 Likidite Havuzu: Likidite havuzları, alım satım işlemlerini kolaylaştırmak için kripto para çiftlerini içeren akıllı sözleşmelerdir. Kullanıcılar, bu havuzlara varlık ekleyerek likidite sağlarlar ve karşılığında işlem ücretlerinden pay alırlar.
- ⚖️ Oran Değişikliği: Geçici kayıp, havuzdaki varlıkların fiyatları değiştiğinde meydana gelir. Örneğin, bir havuzda eşit miktarda ETH ve bir stabilcoin varsa, ETH'nin fiyatı yükseldiğinde, arbitraj botları havuzdaki ETH'yi satıp stabilcoin alarak dengeyi sağlamaya çalışır. Bu durum, likidite sağlayıcısının başlangıçtaki oranına göre bir kayıp yaşamasına neden olabilir.
- ⏳ Geçici Olması: Kayıp "geçici" olarak adlandırılır çünkü havuzdaki oranlar başlangıçtaki haline dönerse, kayıp ortadan kalkar. Ancak, oranlar değişmeye devam ederse, kayıp kalıcı hale gelebilir.
🚜 Yield Farming'i Nasıl Etkiler?
Yield farming, kripto para sahiplerinin varlıklarını kullanarak ödül kazanma yöntemidir. Likidite sağlamak da bir yield farming stratejisidir. Ancak, geçici kayıp, yield farming stratejilerinin karlılığını önemli ölçüde etkileyebilir.
- 💰 Kâr Azalması: Geçici kayıp, likidite sağlayıcılarının beklenen kârını azaltabilir. Havuzdaki varlıkların değer kaybetmesi, işlem ücretlerinden elde edilen geliri telafi edemeyebilir.
- ⚠️ Risk Yönetimi: Yield farming yaparken, geçici kayıp riskini göz önünde bulundurmak önemlidir. Farklı havuzlardaki risk seviyelerini değerlendirmek ve portföyü çeşitlendirmek, potansiyel kayıpları azaltmaya yardımcı olabilir.
- 🛡️ Sigorta ve Koruma: Bazı projeler, geçici kayıplara karşı sigorta veya koruma mekanizmaları sunar. Bu mekanizmalar, likidite sağlayıcılarının kayıplarını telafi etmelerine yardımcı olabilir.
📊 Geçici Kayıp Nasıl Hesaplanır?
Geçici kaybı hesaplamak için aşağıdaki formül kullanılabilir:
$IL = 2 * (\sqrt{p_1/p_0} / (1 + p_1/p_0)) - 1$
Burada:
* $p_0$: Varlığın başlangıçtaki fiyatı.
* $p_1$: Varlığın mevcut fiyatı.
Bu formül, likidite sağlayıcısının varlıklarını havuzda tutmak yerine, başlangıçta tutsaydı ne kadar kâr elde edeceğini karşılaştırarak geçici kaybı hesaplar.
💡 Örnek Senaryo
Diyelim ki bir kullanıcı, 1 ETH ve 1000 USDT değerinde bir likidite havuzuna katılıyor. Başlangıçta 1 ETH = 1000 USDT. Bir süre sonra, ETH'nin fiyatı yükseliyor ve 1 ETH = 2000 USDT oluyor. Arbitraj botları, havuzdaki ETH'yi satıp USDT alarak havuzu dengeliyor. Bu durumda, kullanıcının havuzdaki varlıklarının değeri artmış olsa da, ETH'yi başlangıçta tutsaydı elde edeceği kârdan daha az kâr elde ediyor. İşte bu fark, geçici kayıptır.
Umarım bu bilgiler, geçici kaybın ne olduğunu ve yield farming'i nasıl etkilediğini anlamanıza yardımcı olur.
