💰 Gelir Vergisi Nedir?
Gelir vergisi, gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettikleri gelirler üzerinden alınan bir vergidir. Bu gelirler, ücretler, serbest meslek kazançları, gayrimenkul gelirleri, menkul sermaye iratları ve diğer kazanç ve iratlardan oluşabilir.
- 💼 Vergi Mükellefi: Gelir elde eden gerçek kişilerdir.
- 🗓️ Vergilendirme Dönemi: Bir takvim yılıdır (1 Ocak - 31 Aralık).
- 📊 Vergi Oranı: Gelir dilimlerine göre değişen oranlarda uygulanır. Artan oranlı bir vergi sistemidir.
🏢 Kurumlar Vergisi Nedir?
Kurumlar vergisi, sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler gibi tüzel kişilerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri kurum kazancı üzerinden alınan bir vergidir.
- 🏦 Vergi Mükellefi: Tüzel kişilerdir (anonim şirketler, limited şirketler vb.).
- 📅 Vergilendirme Dönemi: Genellikle bir takvim yılıdır, ancak özel durumlarda farklılık gösterebilir.
- ثابت Vergi Oranı: 2024 yılı için kurumlar vergisi oranı %25'tir. Belirli finans kurumları için bu oran %30 olarak uygulanmaktadır.
🔑 Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi Arasındaki Temel Farklar
Gelir vergisi ve kurumlar vergisi, vergilendirme esasları ve mükellefleri açısından önemli farklılıklar gösterir.
- 👤 Mükellefiyet: Gelir vergisinde mükellef gerçek kişilerken, kurumlar vergisinde mükellef tüzel kişilerdir.
- 🎯 Vergi Matrahı: Gelir vergisinde, gerçek kişinin elde ettiği tüm gelirler (ücret, kira, faiz vb.) vergi matrahını oluştururken, kurumlar vergisinde kurumun ticari faaliyetlerinden elde ettiği kurum kazancı vergi matrahını oluşturur.
- 📈 Vergi Oranı: Gelir vergisinde artan oranlı bir vergi tarifesi uygulanırken, kurumlar vergisinde genellikle sabit bir vergi oranı uygulanır.
- 🧾 Beyanname: Gelir vergisi mükellefleri yıllık gelir vergisi beyannamesi verirken, kurumlar vergisi mükellefleri kurumlar vergisi beyannamesi verir.
🗓️ Hangi Durumda Hangi Vergi Uygulanır?
Hangi verginin uygulanacağı, gelir elde edenin niteliğine ve faaliyetine bağlıdır.
👤 Gerçek Kişiler
Eğer bir kişi şahıs şirketi kurmadan, kendi adına ticari faaliyette bulunuyorsa veya serbest meslek erbabı ise (doktor, avukat, mali müşavir vb.), elde ettiği gelir gelir vergisine tabidir.
- ⚕️ Örnek: Bir avukatın serbest meslek faaliyeti sonucu elde ettiği gelir, gelir vergisine tabidir.
- 🛍️ Örnek: Bir esnafın dükkanından elde ettiği ticari kazanç, gelir vergisine tabidir.
🏢 Tüzel Kişiler
Eğer bir kişi anonim şirket, limited şirket gibi bir sermaye şirketi kurarak ticari faaliyette bulunuyorsa, elde ettiği gelir kurumlar vergisine tabidir.
- 🏭 Örnek: Bir anonim şirketin fabrikasından elde ettiği kar, kurumlar vergisine tabidir.
- 🏦 Örnek: Bir limited şirketin ticari faaliyetlerinden elde ettiği kazanç, kurumlar vergisine tabidir.
🤝 Ortaklıklar
Şahıs şirketleri (adi ortaklık, komandit şirket, kolektif şirket) kurumlar vergisi mükellefi değildir. Şirketin elde ettiği kar, ortakların hisseleri oranında gelir vergisine tabidir.
- 👥 Örnek: Bir adi ortaklığın elde ettiği kar, ortaklar arasında paylaştırılır ve her bir ortağın payı gelir vergisine tabidir.
💡 Özet
Gelir vergisi gerçek kişilerin gelirleri üzerinden alınırken, kurumlar vergisi tüzel kişilerin kazançları üzerinden alınır. Hangi verginin uygulanacağı, mükellefin niteliğine ve faaliyetine bağlıdır. Vergi mevzuatının karmaşıklığı göz önüne alındığında, doğru vergilendirme için bir uzmana danışmak önemlidir.
