🔍 HSK'nın Denetim Yetkisinin Kapsamı: Kimler Mercek Altında?
HSK'nın denetim yetkisi, yargı bağımsızlığı ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde, hakim ve savcıların görevlerini etkin, adil ve tarafsız bir şekilde yerine getirmelerini sağlamak amacıyla kullanılır. Bu denetim yetkisinin kullanım alanları ve denetlenebilecek hakim ve savcılar, belirli yasal düzenlemelerle sınırlandırılmıştır.
- ⚖️ Coğrafi Kapsam: HSK'nın denetim yetkisi, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki tüm adli ve idari yargı mercilerinde görev yapan hakim ve savcıları kapsar. Yurt dışında geçici görevle bulunan hakim ve savcılar da bu denetim yetkisine tabidir.
- 📁 Görevdeki Hakim ve Savcılar: HSK, görevde bulunan tüm hakim ve savcıları denetleme yetkisine sahiptir. Bu, ilk derece mahkemelerinde görev yapan hakimlerden, Yargıtay ve Danıştay üyelerine kadar geniş bir yelpazeyi içerir.
- 🧑⚖️ Emekli Hakim ve Savcılar: Kural olarak, emekli olan hakim ve savcılar HSK'nın denetim yetkisi dışındadır. Ancak, görevde bulundukları dönemdeki eylem ve işlemleriyle ilgili olarak yapılan şikayetler veya başlatılan soruşturmalar, emekli olduktan sonra da devam edebilir.
- 🚨 Geçici Görevliler ve Vekiller: Hakim ve savcı sınıfından olmayan, ancak hakim veya savcı yetkilerini kullanan geçici görevliler veya vekiller de HSK'nın denetim yetkisine tabidir. Örneğin, hakim veya savcı vekili olarak görevlendirilen avukatlar bu kapsama girer.
🕵️♀️ Denetimin Sınırları: Hangi Durumlar Denetlenebilir?
HSK'nın denetim yetkisi sınırsız değildir. Denetim, belirli ilke ve kurallar çerçevesinde yürütülür.
- 📚 Mesleki Davranışlar: Hakim ve savcıların mesleki etik kurallarına uygun davranıp davranmadıkları denetlenir. Bu, tarafsızlık, dürüstlük, adalet ve mesleki saygınlık gibi ilkeleri içerir.
- 👨⚖️ Görevlerini Yerine Getirme Şekli: Hakim ve savcıların görevlerini yasalara uygun, etkin ve verimli bir şekilde yerine getirip getirmedikleri denetlenir. Bu, dosya inceleme, duruşma yönetimi, karar verme süreçleri gibi hususları kapsar.
- 💰 Mal Beyanları: Hakim ve savcıların mal beyanlarının doğruluğu ve güncelliği denetlenir. Bu, mal varlıklarındaki artışların kaynağının yasal olup olmadığının incelenmesini de içerir.
- 🛡️ Yargı Etiği İhlalleri: Hakim ve savcıların yargı etiği ilkelerine aykırı davranışları denetlenir. Bu, çıkar çatışması, görevi kötüye kullanma, rüşvet gibi durumları kapsar.
❗ İstisnalar ve Sınırlamalar
HSK'nın denetim yetkisi kullanılırken, bazı istisnalar ve sınırlamalar göz önünde bulundurulur.
- ✍️ Yargısal Takdir Yetkisi: HSK, hakimlerin yargısal takdir yetkisini kullanırken verdikleri kararları, hukuka uygun olduğu sürece denetleyemez. Ancak, bu yetkinin kötüye kullanıldığına dair somut deliller varsa, denetim yapılabilir.
- 🗣️ İfade Özgürlüğü: Hakim ve savcıların, görevleri dışındaki kişisel görüşlerini ifade etme özgürlüğü korunur. Ancak, bu ifadelerin yargı bağımsızlığını zedeleyici veya mesleki itibarı sarsıcı nitelikte olması durumunda, denetim yapılabilir.
- 🔒 Soruşturma Gizliliği: Devam eden soruşturmalarla ilgili olarak, soruşturmanın gizliliğini ihlal edecek şekilde bilgi veya belge paylaşılması durumunda, HSK denetim yetkisini kullanabilir.
