İOKBS Türkçe Sözcükte Anlam: 5-6-7-8. Sınıf Konu Anlatımı ve Örnek Sorular

Question

Sözcükte anlam konusu çok geniş. Hangi konulara çalışmalıyım, hangi soru tipleri çıkıyor, nasıl çözülüyor, tam olarak kestiremiyorum.

Answer 1

📚 Sözcükte Anlam: Temel Kavramlar

Sözcükte anlam, bir dilin yapı taşlarından biridir. Kelimelerin ne ifade ettiğini anlamak, hem iletişim kurarken hem de okuduğumuzu ve dinlediğimizi anlamlandırırken çok önemlidir. Bu bölümde, sözcükte anlam konusunun temel kavramlarına değineceğiz.

• 🍎 Gerçek Anlam (Temel Anlam): Bir sözcüğün akla gelen ilk anlamıdır. Sözlükte belirtilen ilk anlamı da diyebiliriz.
• 🍎 Örnek: "Güneş parlıyor." (Parıldamak fiili gerçek anlamda kullanılmıştır.)
• 🍎 Mecaz Anlam: Bir sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. Genellikle bir benzetme ilgisi vardır.
• 🍎 Örnek: "O kadar parlak bir öğrenci ki herkes onu konuşuyor." (Burada "parlak" kelimesi mecaz anlamda, başarılı anlamında kullanılmıştır.)
• 🍎 Terim Anlam: Bir bilim, sanat, spor veya meslek dalıyla ilgili özel kavramları ifade eden sözcüklerdir.
• 🍎 Örnek: "Üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir." (Burada "üçgen" ve "açı" kelimeleri matematik terimidir.)

📝 Sözcükler Arası Anlam İlişkileri

Sözcükler sadece tek başlarına anlam taşımazlar, aynı zamanda birbirleriyle de anlam ilişkisi içindedirler. Bu ilişkileri anlamak, dil becerilerimizi geliştirmemize yardımcı olur.

• 🍎 Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler: Farklı yazılıp aynı anlamı taşıyan sözcüklerdir.
• 🍎 Örnek: "Okul - Mektep", "Siyah - Kara"
• 🍎 Zıt Anlamlı (Karşıt) Sözcükler: Birbirinin tam tersi anlamı ifade eden sözcüklerdir.
• 🍎 Örnek: "İyi - Kötü", "Aşağı - Yukarı"
• 🍎 Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler: Yazılışları aynı, anlamları farklı olan sözcüklerdir.
• 🍎 Örnek: "Yüz (isim) - Yüzmek (fiil)", "Gül (isim) - Gülmek (fiil)"
• 🍎 Yakın Anlamlı Sözcükler: Tam olarak aynı anlamı taşımayan, ancak anlamca birbirine yakın olan sözcüklerdir.
• 🍎 Örnek: "Kızmak - Öfkelenmek", "Çekingen - Utangaç"

❓ Örnek Sorular ve Çözümleri

Şimdi öğrendiklerimizi pekiştirmek için birkaç örnek soru çözelim.

✏️ Soru 1:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "düşmek" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

A) Çocuk merdivenden düştü.
B) Yağmur damlaları yere düşüyor.
C) Fiyatlar düşünce satışlar arttı.
D) Ağaçtan elmalar düşüyor.

Çözüm: C seçeneğinde "düşmek" sözcüğü, fiyatların azalması anlamında kullanıldığı için mecaz anlamdadır. Doğru cevap C'dir.

✏️ Soru 2:

Aşağıdaki sözcük çiftlerinden hangisi zıt anlamlı değildir?

A) Sıcak - Soğuk
B) İleri - Geri
C) Hızlı - Yavaş
D) Güzel - Şirin

Çözüm: D seçeneğindeki "güzel" ve "şirin" sözcükleri yakın anlamlıdır. Zıt anlamlı değildir. Doğru cevap D'dir.

✏️ Soru 3:

"Dal" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir anlamda kullanılmıştır?

A) Kuş ağacın dalına kondu.
B) Denizin dalgaları sahile vuruyordu.
C) Çiçekler dal vermeye başladı.
D) Maymun ağacın dalında sallanıyordu.

Çözüm: B seçeneğinde "dalga" sözcüğü denizdeki hareket anlamında kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ise ağacın bir parçası anlamındadır. Doğru cevap B'dir.