Matrakçı Nasuh, 16. yüzyılın önde gelen Osmanlı âlimlerinden, matematikçilerinden, tarihçilerinden, coğrafyacılarından, minyatürcülerinden ve silahşorlarından biridir. Özellikle Beyân-ı Menâzil-i Sefer-i Irâkeyn adlı eseri, hem bir sefername hem de eşsiz bir sanat eseri olarak kabul edilir.
Sefername, bir sefere katılan veya seyahat eden kişinin gözlemlerini, deneyimlerini ve izlenimlerini anlattığı edebi türdür. Osmanlı döneminde sefernameler, hem askeri hem de kültürel açıdan büyük önem taşımıştır. Beyân-ı Menâzil-i Sefer-i Irâkeyn de Kanuni Sultan Süleyman'ın 1534-1536 yılları arasındaki Irakeyn Seferi'ni konu alan bir sefernamedir.
Beyân-ı Menâzil-i Sefer-i Irâkeyn, sefer güzergahındaki şehirlerin ve kalelerin detaylı tasvirlerini içerir. Bu tasvirler, günümüzdeki araştırmacılar için önemli bir kaynak niteliğindedir. Matrakçı Nasuh, şehirleri ve kaleleri kuşbakışı perspektifle resmetmiş, binaların mimari özelliklerini, surlarını ve çevrelerindeki doğal güzellikleri ayrıntılı bir şekilde göstermiştir.
Matrakçı Nasuh'un minyatürleri, geleneksel Osmanlı minyatür sanatından farklı özellikler taşır. Onun tekniği, perspektif kullanımı, detaycılık ve gerçekçilik üzerine kuruludur. Şehirleri ve kaleleri kuşbakışı perspektifle resmederek, üç boyutlu bir etki yaratmaya çalışmıştır. Ayrıca, binaların mimari detaylarını, doğal çevreyi ve insan figürlerini büyük bir titizlikle işlemiştir.
Beyân-ı Menâzil-i Sefer-i Irâkeyn, Matrakçı Nasuh'un çok yönlü kişiliğini ve sanatsal yeteneğini yansıtan önemli bir eserdir. Hem bir sefername olarak tarihi bilgiler sunar hem de bir sanat eseri olarak estetik bir zevk verir. Eser, Osmanlı tarihine ve sanatına ilgi duyan herkes için değerli bir kaynaktır.
