🏛️ Meclis Soruşturması Nedir?
Meclis soruşturması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) Anayasa ve İçtüzük hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiası üzerine başlattığı bir süreçtir. Bu süreç, bir nevi yargılamanın TBMM bünyesindeki ön aşaması olarak düşünülebilir.
📜 Soruşturma Önergesi Nasıl Verilir?
Meclis soruşturması süreci, bir önerge verilmesiyle başlar. İşte önergeyle ilgili temel bilgiler:
- ✍️ Önerge Verme Yetkisi: Meclis soruşturması önergesi, TBMM üye tamsayısının en az onda biri (yani en az 60 milletvekili) tarafından verilebilir.
- 📝 Önergenin İçeriği: Önergede, soruşturma açılması istenen kişi veya kişiler ile suç isnadının açıkça belirtilmesi gerekir. İddiaların somut ve delillerle desteklenmesi önemlidir.
- 🗓️ Önergenin Görüşülmesi: Önerge verildikten sonra, TBMM Başkanlığı tarafından en geç yedi gün içinde dağıtılır. Dağıtımından itibaren on gün içinde önerge hakkında görüşmelere başlanır.
🔑 Meclis Soruşturması Açılmasının Şartları Nelerdir?
Bir meclis soruşturmasının açılabilmesi için belirli şartların sağlanması gerekmektedir:
- ⚖️ Salt Çoğunluk: Soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (yani en az 301 milletvekilinin) oyu gereklidir.
- 🗣️ Gizli Oylama: Soruşturma açılması yönündeki oylama gizli yapılır. Bu, milletvekillerinin herhangi bir baskı altında kalmadan özgürce oy kullanabilmelerini sağlamak içindir.
- 🔎 Soruşturma Komisyonu: Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, TBMM tarafından bir soruşturma komisyonu kurulur. Bu komisyon, soruşturmayı yürütmekle görevlidir.
🕵️♀️ Soruşturma Komisyonunun Görevleri Nelerdir?
Soruşturma komisyonu, soruşturmanın etkin ve adil bir şekilde yürütülmesini sağlamakla yükümlüdür. Komisyonun temel görevleri şunlardır:
- 📞 Bilgi ve Belge Toplama: İlgili kişi ve kurumlardan bilgi ve belge talep etme yetkisine sahiptir.
- 🧑⚖️ Tanık Dinleme: Tanıkların ifadesini alma ve gerektiğinde yemin ettirme yetkisi vardır.
- 📁 İnceleme ve Araştırma: Gerekli gördüğü her türlü inceleme ve araştırmayı yapabilir.
- ✍️ Rapor Hazırlama: Soruşturma sonucunda bir rapor hazırlar ve bu raporu TBMM Genel Kurulu'na sunar.
⚖️ Yüce Divan Yargılaması
Soruşturma komisyonunun raporu doğrultusunda, TBMM Genel Kurulu'nda yapılan oylama sonucunda, Cumhurbaşkanı Yardımcısı veya bakanın Yüce Divan'a sevkine karar verilebilir. Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde yargılama yapılır ve karar verilir.
