⚠️ Sınırlı Ehliyetsizlikle Yapılan Sözleşmelerin Hukuki Akıbeti
Sınırlı ehliyetsizlik, medeni hakları kullanma ehliyetinin kanunla sınırlandırılmasıdır. Bu durumdaki kişiler, bazı hukuki işlemleri tek başlarına yapamazlar; yasal temsilcilerinin (genellikle veli veya vasi) iznine veya onayına ihtiyaç duyarlar. Bu durum, özellikle sözleşme yapma ehliyetini doğrudan etkiler.
👦 Sınırlı Ehliyetsiz Kimdir?
- 👶 Yaş Küçüklüğü: Ergin olmayan (18 yaşından küçük) kişiler, kanunen sınırlı ehliyetsizdir. Ancak, bazı durumlarda (örneğin, 15 yaşını doldurmuş ve mahkeme kararıyla ergin kılınmış kişiler) bu durum değişebilir.
- 🤕 Kısıtlılık: Mahkeme kararıyla kısıtlanan kişiler de sınırlı ehliyetsizdir. Kısıtlama kararı, genellikle akıl hastalığı, akıl zayıflığı, savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı gibi sebeplerle verilir.
📜 Sözleşmelerin Geçerliliği
Sınırlı ehliyetsiz bir kişinin yaptığı sözleşmelerin geçerliliği, yasal temsilcinin (veli veya vasi) izni veya onayına bağlıdır. Bu durumun temel prensipleri şunlardır:
- ✅ Yasal Temsilcinin İzni Olmadan Yapılan Sözleşmeler: Sınırlı ehliyetsiz bir kişi, yasal temsilcisinin önceden izni olmadan bir sözleşme yaparsa, bu sözleşme tek taraflı bağlamazlık (askıda hükümsüzlük) durumundadır. Yani, sözleşme başlangıçta geçerli değildir, ancak yasal temsilcinin sonradan vereceği onay ile geçerlilik kazanabilir.
- 🤝 Yasal Temsilcinin Onayı: Yasal temsilci, sınırlı ehliyetsizin yaptığı sözleşmeye sonradan onay verirse, sözleşme yapıldığı andan itibaren geçerli hale gelir. Onay, açıkça (yazılı veya sözlü olarak) veya zımnen (davranışlarla) verilebilir.
- ❌ Yasal Temsilcinin Reddi: Yasal temsilci, sözleşmeye onay vermeyi reddederse, sözleşme kesin olarak hükümsüz hale gelir. Bu durumda, taraflar verdiklerini geri almakla yükümlüdürler.
💰 İstisnalar
Bazı durumlarda, sınırlı ehliyetsiz bir kişinin yaptığı sözleşmeler, yasal temsilcinin iznine veya onayına ihtiyaç duymadan geçerli olabilir:
- 🎁 Karşılıksız Kazanımlar: Sınırlı ehliyetsizin sadece lehine olan, karşılıksız kazanımlar sağlayan sözleşmeler (örneğin, bağış kabulü) genellikle geçerlidir.
- 💱 Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar: Kişiye sıkı sıkıya bağlı hakların kullanılması (örneğin, nişanlanma, evlenme) genellikle yasal temsilcinin iznine tabi değildir. Ancak, bu hakların kullanımı da bazı sınırlamalara tabi olabilir.
- 🧑💼 Yasal Temsilcinin İzniyle Yapılan İşler: Yasal temsilcinin belirli bir işi yapması için izin verdiği sınırlı ehliyetsiz, bu işle ilgili sözleşmeleri tek başına yapabilir. Örneğin, bir çocuğa harçlık verilerek marketten alışveriş yapması için izin verilmesi.
⚖️ Sonuç
Sınırlı ehliyetsiz bir kişiyle sözleşme yapmadan önce, karşı tarafın ehliyet durumunu dikkatlice değerlendirmek ve gerektiğinde yasal temsilcinin iznini almak önemlidir. Aksi takdirde, sözleşmenin geçersiz olması ve hukuki ihtilaflara yol açması riski bulunmaktadır. Hukuki süreçlerde hak kaybına uğramamak adına, bir avukattan profesyonel destek almak faydalı olacaktır.
