Sosyal öğrenme süreçleri (Dikkat, Hatırda tutma, Uygulama, Güdülenme)

Question

Bu dört aşamayı genel olarak anlıyorum ama birbirleriyle nasıl bir döngü içinde olduklarını tam olarak kuramıyorum. Özellikle güdülenmenin diğer süreçleri nasıl etkilediğini ve günlük hayattan somut bir örnekle bağdaştırmakta zorlanıyorum.

Answer 1

🧠 Sosyal Öğrenme Süreçleri

Sosyal öğrenme, bireyin başkalarını gözlemleyerek yeni davranışlar, beceriler veya tutumlar kazandığı bir öğrenme türüdür. Albert Bandura'nın Sosyal Öğrenme Kuramı'na göre, bu süreç dört temel aşamadan oluşur: Dikkat, Hatırda Tutma, Uygulama ve Güdülenme. Bu aşamalar, bir davranışın gözlem yoluyla nasıl öğrenildiğini ve benimsendiğini açıklar.

👀 1. Dikkat (Attention)

Öğrenmenin ilk şartı dikkattir. 🎯 Birey, model alacağı kişiye veya olaya odaklanmalıdır. Dikkati etkileyen faktörler şunlardır:

• 📌 Modelin Özellikleri: Model etkileyici, sempatik, başarılı veya güçlü ise dikkat çeker.
• 📌 Gözlemcinin Özellikleri: Gözlemcinin ihtiyaçları, ilgi alanları ve duyusal kapasitesi dikkati belirler.
• 📌 Uyaranın Özellikleri: Davranışın karmaşıklığı, belirginliği ve işlevselliği dikkat edilip edilmeyeceğini etkiler.

Örneğin, bir çocuğun popüler bir YouTuber'ın videosunu dikkatle izlemesi, bu aşamaya bir örnektir.

💾 2. Hatırda Tutma (Retention)

Dikkat edilen davranışın zihinde kodlanması ve saklanmasıdır. 🗂️ Gözlemlenen davranış, semboller veya zihinsel imgeler aracılığıyla belleğe kaydedilir. Bu süreçte:

• 🧠 Zihinsel Temsiller: Davranış görsel veya sözel olarak kodlanır.
• 🔄 Tekrar: Davranış zihinsel olarak tekrarlanır, bu da unutulmayı engeller.

Bir dansçının, öğretmeninin yaptığı hareketleri aklında tekrar etmesi ve unutmamak için zihninde canlandırması, hatırda tutma aşamasıdır.

🚀 3. Uygulama (Reproduction)

Bu aşamada, zihinde saklanan davranış fiziksel olarak ortaya konur. 🛠️ Birey, öğrendiği davranışı kendi performansıyla sergilemeye çalışır. Ancak, bu aşama bireyin fiziksel yetenekleri ve kapasitesi ile sınırlıdır.

• ✅ Yapısal Kapasite: Bireyin davranışı gerçekleştirebilecek fiziksel yeterliliğe sahip olması gerekir.
• ✅ Yapıcı Süreç: Bellekteki bilgi, davranışa dönüştürülür ve gerektiğinde düzeltilir.

Örneğin, bir yemek tarifini izleyen kişinin, daha sonra aynı yemeği kendisi yapmaya çalışması uygulama aşamasıdır.

💪 4. Güdülenme (Motivation)

Öğrenilen bir davranışın sergilenmesi için güdülenme (motivasyon) gereklidir. 🏆 Birey, davranışı gerçekleştirmek için bir neden veya ödül görmelidir. Güdülenmeyi etkileyen faktörler:

• ⭐ Dışsal Pekiştireçler: Ödül, takdir, para gibi dıştan gelen motivasyonlar.
• ⭐ Dolaylı Pekiştireçler: Modelin davranış sonucu ödül aldığını gözlemlemek.
• ⭐ Kendini Pekiştirme: Bireyin kendi içsel tatmini ve başarı duygusu.

Bir satış elemanının, başarılı bir meslektaşının prim aldığını görerek aynı satış tekniklerini uygulamaya motive olması bu aşamaya örnektir.

📚 Özet ve Sonuç

Sosyal öğrenme süreçleri, gözlem yoluyla öğrenmenin nasıl gerçekleştiğini sistematik bir şekilde açıklar. Bu dört aşama birbirini tamamlar:

Dikkat ile başlar, Hatırda Tutma ile zihne kaydedilir, Uygulama ile hayata geçirilir ve Güdülenme ile kalıcı hale gelir. ✅

Bu süreç, hem sınıf içi eğitimde hem de günlük yaşamda davranış değişikliğini anlamak için oldukça değerlidir.