🚀 Hareket Nedir?
Hareket, bir cismin zamanla konum değiştirmesidir. Günlük hayatta sürekli karşılaştığımız bir olaydır. Otobüsün hareketi, yaprağın düşmesi, topun yuvarlanması... Hepsi hareket örnekleridir.
- 🚗 Doğrusal Hareket: Bir doğru boyunca gerçekleşen harekettir. Örneğin, bir trenin düz bir yolda ilerlemesi.
- 🎡 Dönme Hareketi: Bir eksen etrafında gerçekleşen harekettir. Örneğin, bir dönme dolabın hareketi.
- 🤸 Titreme Hareketi: Bir denge noktası etrafında tekrarlanan harekettir. Örneğin, bir sarkacın hareketi.
💪 Kuvvet Nedir?
Kuvvet, bir cismin hareketini değiştiren etkidir. Bir cismi hızlandırabilir, yavaşlatabilir, durdurabilir veya yönünü değiştirebilir.
- 🍎 Temas Gerektiren Kuvvetler: İki cismin birbirine dokunmasıyla oluşan kuvvetlerdir. Örneğin, itme, çekme, sürtünme.
- 🧲 Temas Gerektirmeyen Kuvvetler: İki cismin birbirine dokunmasına gerek olmadan oluşan kuvvetlerdir. Örneğin, yerçekimi, manyetik kuvvet, elektriksel kuvvet.
⚙️ Newton'ın Hareket Yasaları
Newton'ın hareket yasaları, hareket ve kuvvet arasındaki ilişkiyi açıklar. Bu yasalar, fiziğin temel taşlarından biridir.
🥇 Eylemsizlik Yasası
Bir cisim üzerine etki eden net kuvvet sıfır ise, cisim hareket durumunu korur. Yani, duruyorsa durmaya devam eder, hareketliyse sabit hızla hareketine devam eder.
🥈 Temel Yasa
Bir cisme etki eden net kuvvet, cismin kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir. Formülle ifade edersek: $F = ma$. Burada $F$ kuvveti, $m$ kütleyi ve $a$ ivmeyi temsil eder.
🥉 Etki-Tepki Yasası
İki cisim etkileştiğinde, birincisi ikinciye bir kuvvet uygularsa, ikinci cisim de birinciye eşit büyüklükte ve zıt yönde bir kuvvet uygular.
📝 Örnek TYT Soruları ve Çözümleri
Aşağıda, TYT'de çıkmış bazı hareket ve kuvvet sorularını ve detaylı çözümlerini bulabilirsiniz. Bu soruları inceleyerek, konuları daha iyi anlayabilir ve sınavda başarılı olabilirsiniz.
-
Soru 1: (2020 TYT) Yatay düzlemde durmakta olan bir cisme, yatay doğrultuda uygulanan kuvvetin zamana bağlı değişim grafiği şekildeki gibidir.
[Grafik burada olmalıydı, ancak görsel dahil edemiyorum.]
Buna göre, 0-t zaman aralığında cismin;
I. İvmesi
II. Hızı
III. Yer değiştirmesi
niceliklerinden hangileri sürekli artar?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III
Çözüm:
Temel yasa $F = ma$ idi. Kuvvet arttıkça ivme de artar (I. öncül doğru). İvme arttıkça hız da artar (II. öncül doğru). Hız arttıkça yer değiştirme de artar (III. öncül doğru).
Cevap: E) II ve III
-
Soru 2: (2019 TYT) Sürtünmesiz yatay bir düzlemde durmakta olan bir cisme, uygulanan yatay kuvvetin yola bağlı değişim grafiği şekildeki gibidir.
[Grafik burada olmalıydı, ancak görsel dahil edemiyorum.]
Cismin x yolu sonundaki hızı $v_1$, 2x yolu sonundaki hızı $v_2$ olduğuna göre, $\frac{v_2}{v_1}$ oranı kaçtır?
A) $\frac{1}{2}$ B) $\frac{\sqrt{2}}{2}$ C) 1 D) $\sqrt{2}$ E) 2
Çözüm:
Kuvvet-yol grafiğinin altında kalan alan yapılan işi verir. İş, kinetik enerjideki değişime eşittir. $x$ yolu sonunda yapılan iş $W_1 = Fx$ ve kinetik enerji $KE_1 = \frac{1}{2}mv_1^2$'dir. $2x$ yolu sonunda yapılan iş $W_2 = 2Fx$ ve kinetik enerji $KE_2 = \frac{1}{2}mv_2^2$'dir. Oranlarsak: $\frac{KE_2}{KE_1} = \frac{2Fx}{Fx} = 2$. Bu durumda $\frac{\frac{1}{2}mv_2^2}{\frac{1}{2}mv_1^2} = 2$ ve $\frac{v_2^2}{v_1^2} = 2$ olur. Kök alırsak $\frac{v_2}{v_1} = \sqrt{2}$ bulunur.
Cevap: D) $\sqrt{2}$
