Matematikte bazen sayıları parçalara ayırmak veya onları bir araya getirerek büyütmek gerekir. İşte çarpanlar ve katlar tam da bu işe yarıyor!
Bir sayıyı kalansız olarak bölebilen sayılara o sayının çarpanları denir. Çarpan aynı zamanda bölen olarak da adlandırılır.
Örnek: 12 sayısının çarpanlarını bulalım.
O halde 12'nin çarpanları: 1, 2, 3, 4, 6, 12'dir.
Bir sayının katları, o sayının başka sayılarla çarpılmasıyla elde edilir.
Örnek: 3'ün katlarını bulalım.
Bu liste sonsuza kadar gidebilir. Yani 3'ün katları: 3, 6, 9, 12, 15, ... şeklinde devam eder.
Çarpanlar ve katlar, matematik problemlerini çözmemize yardımcı olur. Örneğin, bir grup nesneyi eşit şekilde paylaştırmak istediğimizde çarpanlardan yararlanırız. Veya belirli aralıklarla tekrar eden olayları hesaplamak için katları kullanırız.
Örnek: 20 tane bilyeyi 4 arkadaş eşit olarak paylaşmak istiyoruz. Her bir arkadaş kaç bilye alır?
Bu problemi çözmek için 20'nin çarpanlarına bakarız. 20'nin çarpanlarından biri 4'tür. 20 ÷ 4 = 5. Yani her bir arkadaş 5 bilye alır.