🌍 Coğrafya Nedir?
Coğrafya, yeryüzünü ve yeryüzünde yaşanan olayları inceleyen bilim dalıdır. İnsan ve çevre arasındaki etkileşimi, doğal olayların dağılışını ve bu dağılışın nedenlerini araştırır.
- 🧭 Konum: Herhangi bir yerin dünya üzerindeki yerini belirler. Mutlak konum (enlem ve boylam) ve göreceli konum (çevresine göre) olmak üzere ikiye ayrılır.
- 🏞️ Doğal Sistemler: İklim, bitki örtüsü, toprak, su kaynakları ve yer şekilleri gibi unsurları inceler.
- 🧑🤝🧑 Beşeri Sistemler: Nüfus, yerleşme, ekonomi, siyasi coğrafya gibi insan etkileşimli konuları kapsar.
🗺️ Harita Bilgisi
Haritalar, yeryüzünün veya bir bölümünün belirli bir ölçekte küçültülerek düzleme aktarılmış halidir. Harita çiziminde dikkat edilmesi gereken bazı temel unsurlar vardır.
- 📏 Ölçek: Harita üzerindeki bir uzunluğun, gerçekte ne kadar mesafeye karşılık geldiğini gösterir. Kesir ölçek (1/100.000) ve çizgi ölçek olmak üzere iki türü vardır.
- 📍 Projeksiyon: Yeryüzünün küresel şeklinin düzleme aktarılması sırasında meydana gelen bozulmaları en aza indirme yöntemidir. Silindir, konik ve düzlem projeksiyonlar kullanılır.
- 🧭 Yön: Haritalarda yön okları veya kuzey işareti mutlaka bulunmalıdır.
- 🔑 Lejant: Harita üzerindeki sembollerin ve renklerin ne anlama geldiğini açıklayan bölümdür.
🌍 Türkiye'nin Coğrafi Konumu
Türkiye, Asya ve Avrupa kıtalarının kesişim noktasında yer alır. Bu stratejik konumu, ülkenin iklimini, bitki örtüsünü ve ekonomik faaliyetlerini etkiler.
- 🧭 Matematik Konumu: 36° - 42° Kuzey enlemleri ve 26° - 45° Doğu boylamları arasında yer alır.
- 🏞️ Özel Konumu: Üç tarafı denizlerle çevrili olması, önemli boğazlara sahip olması, farklı iklim tiplerinin görülmesi gibi özelliklerdir.
🌡️ İklim Elemanları ve Faktörleri
İklim, bir yerde uzun yıllar boyunca gözlemlenen atmosfer olaylarının ortalamasıdır. İklimi etkileyen birçok faktör ve eleman bulunur.
- ☀️ Sıcaklık: Güneş ışınlarının geliş açısı, yükselti, denizellik, karasallık, rüzgarlar ve okyanus akıntıları sıcaklığı etkiler.
- 💧 Yağış: Yükselim (konveksiyonel), yamaç (orografik) ve cephe (siklonik) yağışları olmak üzere farklı türleri vardır.
- 💨 Rüzgarlar: Basınç farkından dolayı oluşan yatay hava hareketleridir. Sürekli, mevsimlik ve yerel rüzgarlar bulunur.
⛰️ Yer Şekilleri
Yer şekilleri, yeryüzünde görülen dağlar, ovalar, platolar, vadiler gibi doğal oluşumlardır. İç ve dış kuvvetler yer şekillerinin oluşumunda etkilidir.
- 🌋 İç Kuvvetler: Depremler, volkanizma, orojenez (dağ oluşumu) ve epirojenez (kıta oluşumu) gibi yerin içinden kaynaklanan kuvvetlerdir.
- 🌊 Dış Kuvvetler: Akarsular, rüzgarlar, buzullar ve dalgalar gibi yeryüzünü şekillendiren kuvvetlerdir. Erozyon, taşınma ve biriktirme süreçleriyle etkilidirler.
