AYT Psikoloji: Duyum Eşikleri Tamamı Çözümlü Test

Question

Duyum eşikleri konusunda test çözerken çok zorlanıyorum. Acaba bu konuyu daha iyi anlamam için nelere dikkat etmeliyim? Özellikle farklı eşik türleri kafamı karıştırıyor.

Answer 1

🧠 AYT Psikoloji: Duyum Eşikleri Nedir?

Duyum eşikleri, bir uyaranın fark edilebilmesi için gerekli olan minimum şiddet düzeyini ifade eder. Yani, bir şeyi hissetmeye başlamamız için uyaranın belli bir güce ulaşması gerekir.

• 👂 Mutlak Eşik (Alt Eşik): Bir uyaranın %50 oranında fark edilebildiği en düşük şiddettir. Örneğin, çok sessiz bir odada bir fısıltıyı duyabilmek için fısıltının belli bir ses seviyesine ulaşması gerekir. Bu seviye, mutlak eşiktir.
• 👆 Fark Eşiği (Ayırt Edilebilirlik Eşiği): İki uyaran arasındaki farkın fark edilebilmesi için gerekli olan minimum farktır. Weber Kanunu ile ilişkilidir.
• 🌟 Weber Kanunu: Fark eşiğinin, orijinal uyaranın büyüklüğü ile doğru orantılı olduğunu söyler. Yani, uyaran ne kadar büyükse, farkı fark edebilmek için o kadar büyük bir değişime ihtiyaç vardır.

🤔 Weber Kanunu'nu Biraz Daha Açalım

Weber Kanunu'nu anlamak için basit bir örnek verelim:

• 🍎 Elinizde 100 gramlık bir ağırlık var. Bu ağırlığa ne kadar ekleme yaparsanız, ağırlığın arttığını fark edersiniz? Diyelim ki 5 gram eklediğinizde farkı anlıyorsunuz.
• 🏋️‍♀️ Şimdi elinizde 1000 gramlık bir ağırlık var. Bu ağırlığa 5 gram eklediğinizde, ağırlığın arttığını fark etmeyebilirsiniz. Çünkü 1000 grama göre 5 gram çok küçük bir farktır. Daha büyük bir ekleme yapmanız gerekir, örneğin 50 gram.

İşte Weber Kanunu tam olarak bunu ifade eder: Başlangıçtaki uyaran ne kadar büyükse, farkı fark edebilmek için o kadar büyük bir değişime ihtiyaç vardır.

📝 Çözümlü Test: Duyum Eşikleri

Şimdi de duyum eşikleri ile ilgili bazı soruları çözelim:

1. SORU 1:

   Ayşe, çok sessiz bir odada bir saatin tik tak sesini duyabilmek için sesin minimum 10 desibel olması gerektiğini fark ediyor. Bu durum, hangi duyum eşiği kavramı ile ilgilidir?

   1. A) Fark Eşiği
   2. B) Mutlak Eşik
   3. C) Weber Kanunu
   4. D) Adaptasyon
   5. E) Duyusal Uyum
   ÇÖZÜM:

   Doğru cevap B) Mutlak Eşik. Çünkü soruda, bir uyaranın (saatin tik tak sesi) fark edilebilmesi için gerekli olan minimum şiddet soruluyor. Bu da mutlak eşiğin tanımıdır.



2. SORU 2:

   Bir ressam, elindeki mavi boyanın tonunu değiştirmek istiyor. Başlangıçta çok açık bir mavi tonu kullanırken, rengi biraz daha koyulaştırmak için ne kadar pigment eklemesi gerektiğini merak ediyor. Ressamın hangi kavramı dikkate alması gerekir?

   1. A) Mutlak Eşik
   2. B) Fark Eşiği
   3. C) Duyusal Adaptasyon
   4. D) Alışma
   5. E) Psikolojik Eşik
   ÇÖZÜM:

   Doğru cevap B) Fark Eşiği. Çünkü ressam, iki farklı uyaran (açık mavi ve daha koyu mavi) arasındaki farkı fark edebilmek için ne kadar değişiklik yapması gerektiğini bulmaya çalışıyor. Bu da fark eşiğinin tanımıdır.


3. SORU 3:

   Ahmet, elindeki 200 gramlık bir pakete 10 gram daha eklediğinde ağırlıktaki artışı fark ediyor. Weber Kanunu'na göre, eğer Ahmet'in elinde 400 gramlık bir paket olsaydı, ağırlıktaki artışı fark edebilmesi için kaç gram eklemesi gerekirdi?

   1. A) 5
   2. B) 10
   3. C) 15
   4. D) 20
   5. E) 25
   ÇÖZÜM:

   Doğru cevap D) 20. Weber Kanunu'na göre fark eşiği, orijinal uyaranın büyüklüğü ile doğru orantılıdır. 200 gram için 10 gram fark ediliyorsa, 400 gram için (iki katı) 20 gram fark edilmesi gerekir.

🎯 Özet

Duyum eşikleri, çevremizdeki dünyayı algılama şeklimizi doğrudan etkiler. Mutlak eşik, bir şeyi fark etmemizi sağlarken, fark eşiği iki şey arasındaki farkı anlamamıza yardımcı olur. Weber Kanunu ise bu farkın, uyaranın büyüklüğüne göre nasıl değiştiğini açıklar.