🛡️ Dokunulmazlık Nedir?
Dokunulmazlık, belirli kişilerin, özellikle milletvekillerinin, görevlerini yerine getirirken karşılaşabilecekleri olası baskıları engellemek ve siyasi bağımsızlıklarını korumak amacıyla tanınan bir güvencedir. Bu güvence sayesinde milletvekilleri, Meclis'in izni olmadan tutuklanamaz, sorgulanamaz veya yargılanamazlar. Ancak bu durum, dokunulmazlığın mutlak ve sınırsız olduğu anlamına gelmez. Dokunulmazlık, yalnızca belirli fiilleri kapsar ve amacı, milletvekilinin siyasi faaliyetlerini özgürce yürütebilmesini sağlamaktır.
⚖️ Hangi Eylemler Dokunulmazlık Kapsamındadır?
Milletvekili dokunulmazlığı, esas olarak iki tür fiili kapsar:
- 🗣️ Yasama Faaliyetleri ile İlgili Fiiller:
- Milletvekilinin Meclis'teki konuşmaları, oylamaları, önerge vermesi gibi yasama faaliyetleri sırasında gerçekleştirdiği eylemler dokunulmazlık kapsamındadır. Bu, milletvekilinin düşüncelerini özgürce ifade edebilmesini ve siyasi görüşlerini savunabilmesini sağlar.
- 🤝 Siyasi Faaliyetler ile İlgili Fiiller:
- Milletvekilinin seçim bölgesi ziyaretleri, halkla toplantıları, basın açıklamaları gibi siyasi faaliyetleri sırasında gerçekleştirdiği eylemler de dokunulmazlık kapsamındadır. Bu, milletvekilinin seçmenleriyle iletişim kurabilmesini ve siyasi çalışmalarını yürütebilmesini sağlar.
🚨 Dokunulmazlığı Kapsamayan Haller
Dokunulmazlık, her türlü fiili kapsamaz. Aşağıdaki durumlarda dokunulmazlık söz konusu değildir:
- 🔪 Ağır Ceza Gerektiren Suçlar:
- Kasten adam öldürme, hırsızlık, dolandırıcılık gibi ağır ceza gerektiren suçlar dokunulmazlık kapsamı dışındadır. Bu tür suçlar işleyen bir milletvekili hakkında, dokunulmazlığı kaldırılmaksızın soruşturma açılabilir ve yargılama yapılabilir.
- 🛑 Anayasal Düzene Karşı Suçlar:
- Devletin birliğini ve bütünlüğünü bozmaya yönelik faaliyetler, anayasal düzeni yıkmaya teşebbüs gibi suçlar dokunulmazlık kapsamı dışındadır. Bu tür suçlar, devletin güvenliğini tehdit ettiği için dokunulmazlık koruması altında değildir.
- 💰 Seçimden Önce Başlatılan Soruşturmalar:
- Milletvekili seçilmeden önce hakkında başlatılmış bir soruşturma veya kovuşturma varsa, bu soruşturma veya kovuşturma milletvekili seçildikten sonra da devam edebilir. Dokunulmazlık, yalnızca milletvekili seçildikten sonra işlenen fiiller için geçerlidir.
❓ Dokunulmazlığın Kaldırılması
Bir milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) kararıyla mümkündür. Bir milletvekili hakkında soruşturma açılması veya yargılanması gerektiğinde, ilgili savcılık veya mahkeme TBMM'ye başvurarak dokunulmazlığın kaldırılmasını talep eder. TBMM, bu talebi değerlendirerek dokunulmazlığın kaldırılmasına karar verebilir. Dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilinin yargılanmasının önünü açar.
