? Fiilimsiler (Eylemsiler) Nedir?
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiillerin tüm özelliklerini taşımayan sözcüklerdir. İsim, sıfat ve zarf gibi görevlerde kullanılabilirler. Üç ana başlık altında incelenirler:
- ? İsim-Fiil (Ad-Eylem): Fiillerin isim gibi kullanılmasını sağlar.
- ? Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiillerin sıfat gibi kullanılmasını sağlar.
- ? Zarf-Fiil (Ulaç/Bağ-Fiil): Fiillerin zarf gibi kullanılmasını sağlar.
✍️ İsim-Fiil (Ad-Eylem)
Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -me, -ış, -iş, -uş, -üş, -mak, -mek" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. İsim-fiiller, cümle içinde isim gibi kullanılırlar.
? İsim-Fiil Ekleri
- ? -ma / -me: Okuma, yazma, gülme, ağlama
- ? -ış / -iş / -uş / -üş: Bakış, gidiş, duruş, gülüş
- ? -mak / -mek: Gitmek, gelmek, uyumak, çalışmak
? İsim-Fiil Örnekleri
Aşağıdaki cümlelerde isim-fiiller kalın olarak belirtilmiştir:
- ? Gülmek sana çok yakışıyor.
- ? Yürüyüş yapmak sağlığa faydalıdır.
- ? Düşünmek bazen insanı yorar.
✒️ Sıfat-Fiil (Ortaç)
Fiil kök veya gövdelerine "-an, -en, -ası, -esi, -maz, -mez, -ar, -er, -dık, -dik, -duk, -dük, -acak, -ecek, -mış, -miş, -muş, -müş" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Sıfat-fiiller, cümle içinde sıfat gibi kullanılırlar.
? Sıfat-Fiil Ekleri
- ? -an / -en: Koşan çocuk, gülen gözler
- ? -ası / -esi: Öpülesi eller, görülesi yerler
- ? -maz / -mez: Tükenmez kalem, yılmaz savaşçı
- ? -ar / -er: Akar su, döner sandalye
- ? -dık / -dik / -duk / -dük: Tanıdık yüzler, bildik şarkılar
- ? -acak / -ecek: Gelecek günler, yanacak odun
- ? -mış / -miş / -muş / -müş: Donmuş göl, geçmiş zaman
? Sıfat-Fiil Örnekleri
Aşağıdaki cümlelerde sıfat-fiiller kalın olarak belirtilmiştir:
- ? Koşan atlar ovayı inletiyordu.
- ? Görülmemiş bir olay yaşandı.
- ? Çalışan demir pas tutmaz.
? Zarf-Fiil (Ulaç / Bağ-Fiil)
Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -eli, -madan, -meden, -ınca, -ince, -unca, -ünce, -ıp, -ip, -up, -üp, -arak, -erek, -dıkça, -dikçe, -casına, -cesine, -meksizin, -maksızın" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Zarf-fiiller, cümle içinde zarf gibi kullanılırlar.
? Zarf-Fiil Ekleri
- ? -ken: Gelirken, giderken
- ? -alı / -eli: Gideli, geleli
- ? -madan / -meden: Gitmeden, gelmeden
- ? -ınca / -ince / -unca / -ünce: Gelince, gidince
- ? -ıp / -ip / -up / -üp: Koşup, gülüp
- ? -arak / -erek: Ağlayarak, gülerek
- ? -dıkça / -dikçe: Güldükçe, ağladıkça
? Zarf-Fiil Örnekleri
Aşağıdaki cümlelerde zarf-fiiller kalın olarak belirtilmiştir:
- ? O, gülerek içeri girdi.
- ? Sen gidince her şey değişti.
- ? Çocuk uyuyarak rüya gördü.
