? Fiilimsiler (Eylemsiler) Nedir?
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiillerin tüm özelliklerini taşımayan sözcüklerdir. İsim, sıfat veya zarf gibi görevler üstlenirler. Üç ana başlık altında incelenirler: İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil.
- ? İsim-Fiil (Ad-Eylem): Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -ış, -mek" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede isim gibi kullanılırlar.
- ✍️ Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede sıfat gibi kullanılırlar.
- ⏳ Zarf-Fiil (Ulaç/Bağ-Eylem): Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -madan, -ınca, -ip, -arak, -dıkça, -e… -e, -r… -maz, -casına" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede zarf gibi kullanılırlar.
? Fiilimsiler Tablosu
| Fiilimsi Türü | Ekler | Örnekler | Cümle İçinde Kullanımı |
|---|---|---|---|
| İsim-Fiil | -ma, -ış, -mek | okuma, bakış, gülmek |
Okuma alışkanlığı önemlidir. |
| Sıfat-Fiil | -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş | koşan, gelesi, tükenmez, akar, bildik, gelecek, gelmiş |
Koşan atlar yoruldu. |
| Zarf-Fiil | -ken, -alı, -madan, -ınca, -ip, -arak, -dıkça, -e… -e, -r… -maz, -casına | giderken, geleli, bakmadan, gelince, gülüp, koşarak, güldükçe, güle güle, gelir gelmez, koşarcasına | Eve
giderken karşılaştım. |
? Fiilimsiler Örnek Cümleler
- ? İsim-Fiil Örnekleri:
- ?♀️ Yürüyüş yapmak sağlığa faydalıdır.
- ? Kitap okumak ufkunu genişletir.
- ? Gülmek insana iyi gelir.
- ? Sıfat-Fiil Örnekleri:
- ? Dökülen yapraklar sonbaharı müjdeliyor.
- ⏰ Tanıdık bir ses duydum.
- ?️ Gelecek hafta tatile gideceğiz.
- ? Zarf-Fiil Örnekleri:
- ? Koşarak yanıma geldi.
- ?️ Olanları anlatınca rahatladım.
- ? Uyurken mırıldanıyordu.
? Ek Bilgiler ve İpuçları
- ⚠️ Fiilimsiler, fiiller gibi çekimlenemezler (şahıs eki alamazlar).
- ? İsim-fiil ekini alan bazı sözcükler zamanla kalıplaşarak isimleşebilirler (örneğin: dondurma, danışma).
- ? Sıfat-fiiller, niteledikleri isim düşse bile sıfat-fiil olma özelliklerini korurlar (örneğin: "Tanıdık bir yüz" yerine sadece "Tanıdık" denildiğinde).
- ? Zarf-fiiller, cümleye zaman veya durum anlamı katarlar.
