🎭 Şema Nedir?
Şemalar, erken çocukluk döneminde gelişen ve yaşam boyu davranışlarımızı, düşüncelerimizi ve duygularımızı etkileyen derinlemesine yerleşmiş inanç kalıplarıdır. Jeffrey Young tarafından geliştirilen Şema Terapi, bu olumsuz şemaları tanımlamayı ve onlarla başa çıkmayı amaçlar.
🗝️ "Hayatı Yeniden Keşfedin" Kitabında Ele Alınan 11 Şema
"Hayatı Yeniden Keşfedin" kitabı, yaygın olarak görülen 11 farklı şemayı detaylı bir şekilde inceler. İşte bu şemalar ve onlarla başa çıkma yollarına dair genel bir bakış:
💔 1. Duygusal Yoksunluk Şeması
- 😔 Tanımı: Başkalarının duygusal ihtiyaçlarını yeterince karşılayamayacağına dair inanç. Sevgi, şefkat, ilgi veya empati eksikliği hissedilir.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: İhtiyaçlarınızı açıkça ifade etmeyi öğrenin. Duygusal olarak ulaşılabilir insanları hayatınıza çekmeye çalışın. Kendi kendinize şefkat göstermeyi ve duygusal ihtiyaçlarınızı karşılamayı öğrenin.
abandonment 🥀 2. Terk Edilme Şeması
- 💔 Tanımı: Yakın ilişkilerin sona ereceğine dair beklenti. İnsanların öleceğine, terk edeceğine veya ortadan kaybolacağına inanılır.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: İlişkilerinizdeki güvensizlik kaynaklarını araştırın. Sağlıklı bağlanma stillerini öğrenin. Kendi kendinize yetebilme becerilerinizi geliştirin.
😠 3. Kusurluluk/Utanç Şeması
- 😥 Tanımı: Derin bir kusurluluk, değersizlik veya sevilmezlik hissi. Başkaları tarafından kabul görmeyeceğine inanılır.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: Kendinizi olduğunuz gibi kabul etmeyi öğrenin. Kusurlarınızla yüzleşin ve onlara rağmen kendinizi sevmeye çalışın. İçsel eleştirmenizi susturun.
🤕 4. Sosyal İzolasyon/Yabancılık Şeması
- 孤立 Tanımı: Diğer insanlardan farklı ve kopuk hissetme. Herhangi bir gruba ait olmama duygusu.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: Ortak ilgi alanlarına sahip olduğunuz insanlarla bağlantı kurmaya çalışın. Sosyal becerilerinizi geliştirin. Kendinizi ifade etmekten korkmayın.
📉 5. Başarısızlık Şeması
- 🤦♀️ Tanımı: Başarıya ulaşamayacağına, aptal olduğuna veya diğerlerinden daha yetersiz olduğuna dair inanç.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: Küçük adımlarla başlayarak hedeflerinize ulaşmaya çalışın. Başarılarınızı kutlayın ve kendinize güvenin. Mükemmeliyetçilikten uzaklaşın.
🤕 6. Bağımlılık/Yetersizlik Şeması
- 🥺 Tanımı: Günlük sorumlulukları yerine getirme konusunda yetersiz hissetme. Başkalarına aşırı derecede bağımlı olma.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: Kendi başınıza yapabileceğiniz şeyleri keşfedin. Küçük görevlerle başlayarak özgüveninizi artırın. Yardım istemekten çekinmeyin, ancak bağımsızlığınızı koruyun.
😨 7. Hastalık/Tehlikeye Karşı Dayanıksızlık Şeması
- 😥 Tanımı: Her an bir felaket olacağına dair aşırı korku. Sağlık, doğal afetler veya suç gibi konularda sürekli endişe duyma.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: Gerçekçi risk değerlendirmesi yapmayı öğrenin. Anksiyete yönetimi tekniklerini uygulayın. Kontrol edebileceğiniz şeylere odaklanın.
⛓️ 8. İç İçe Geçmiş/Gelişmemiş Benlik Şeması
- 🫂 Tanımı: Aile üyeleriyle aşırı duygusal bağ. Bireyselleşme ve sağlıklı sınırlar kurmakta zorlanma.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: Kendi ilgi alanlarınızı ve değerlerinizi keşfedin. Ailenizle sağlıklı sınırlar belirleyin. Kendi kararlarınızı verme konusunda özgürleşin.
🏆 9. Haklılık/Büyüklük Şeması
- 👑 Tanımı: Özel ve ayrıcalıklı olduğuna inanma. Başkalarının ihtiyaçlarını ve sınırlarını önemsememe.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: Empati kurmayı öğrenin. Başkalarının bakış açısını anlamaya çalışın. Sorumluluk almayı ve hatalarınızdan ders çıkarmayı öğrenin.
😡 10. Yetersiz Özdenetim/Disiplin Şeması
- 😩 Tanımı: Hedeflere ulaşmakta veya dürtüleri kontrol etmekte zorlanma. Sorumluluklardan kaçınma.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: Küçük, ulaşılabilir hedefler belirleyin. Kendinizi motive edecek ödüller bulun. Disiplin geliştirme tekniklerini uygulayın.
🫂 11. Boyun Eğicilik Şeması
- 🙇♀️ Tanımı: Başkalarının isteklerine aşırı derecede uyma. Kendi ihtiyaçlarını ve duygularını ihmal etme.
- 💡 Başa Çıkma Yolları: Kendi ihtiyaçlarınızı ve haklarınızı belirleyin. Hayır demeyi öğrenin. Kendinizi ifade etmekten korkmayın.
