💰 Katkı Payı Alacağı Nedir? (TMK 227)
Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 227. maddesi, eşlerden birinin evlilik birliği içinde diğerinin malvarlığının artmasına yaptığı katkılar karşılığında talep edebileceği alacak hakkını düzenler. Bu alacak, boşanma durumunda gündeme gelir ve katkı yapan eşin, diğer eşin edinilmiş malları üzerindeki hakkını ifade eder.
❓ Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları
⚖️ Katkı Payı Alacağı Hangi Durumlarda Talep Edilebilir?
- 💍 Boşanma Halinde: Katkı payı alacağı, evlilik birliğinin boşanma ile sona ermesi durumunda talep edilebilir.
- 💼 Mal Rejiminin Sona Ermesi Halinde: Evlilik devam ederken mal rejiminin değiştirilmesi veya sona erdirilmesi durumunda da katkı payı alacağı gündeme gelebilir.
- 💀 Eşlerden Birinin Ölümü Halinde: Eşlerden birinin vefatı halinde, sağ kalan eş veya mirasçıları tarafından talep edilebilir.
🏦 Katkı Payı Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Katkı payı alacağının hesaplanması karmaşık bir süreçtir ve aşağıdaki faktörler dikkate alınır:
- 📊 Katkının Miktarı: Eşin diğerinin malvarlığına yaptığı doğrudan veya dolaylı katkının miktarı önemlidir. Bu katkı, nakdi ödemeler, malvarlığı devri, emek veya hizmet şeklinde olabilir.
- ⏳ Katkının Süresi: Katkının ne kadar süreyle yapıldığı da hesaplamada dikkate alınır. Uzun süreli katkılar, alacak miktarını artırabilir.
- 📈 Malvarlığındaki Artış: Katkı yapılan malvarlığındaki artış miktarı da önemlidir. Katkı yapılan malvarlığının değeri ne kadar artarsa, katkı payı alacağı da o kadar yüksek olabilir.
- 💰 Hakkaniyet İlkesi: Hakim, katkı payı alacağını belirlerken hakkaniyet ilkesini gözetir ve somut olayın özelliklerini dikkate alır.
Örnek Hesaplama:
Eşlerden birinin diğerinin iş kurmasına 50.000 TL katkıda bulunduğunu ve bu katkı sayesinde diğer eşin malvarlığının 200.000 TL arttığını varsayalım. Bu durumda, katkı payı alacağı, katkının malvarlığındaki artışa oranı dikkate alınarak hesaplanabilir. Basit bir hesapla, alacak miktarı 50.000 TL olmayabilir, malvarlığındaki artışa oranla daha yüksek bir miktar da olabilir.
📝 Katkı Payı Alacağı Davası Nasıl Açılır?
- 📜 Dava Dilekçesi: Katkı payı alacağı davası, yetkili aile mahkemesine sunulacak bir dava dilekçesi ile açılır.
- 📄 Deliller: Dilekçede, katkının varlığını ve miktarını ispatlayacak deliller sunulmalıdır. Bu deliller, banka kayıtları, faturalar, tanık ifadeleri, bilirkişi raporları ve diğer belgeler olabilir.
- 📍 Yetkili Mahkeme: Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Boşanma davası ile birlikte açılacaksa, boşanma davasının görüldüğü mahkeme de yetkili olabilir.
⏰ Katkı Payı Alacağı Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
Katkı payı alacağı davalarında zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıldır.
❓ Katkı Payı Alacağı Yerine Değer Artış Payı Talep Edilebilir mi?
TMK 227. madde, katkı payı alacağını düzenlerken, TMK 226. madde ise değer artış payını düzenler. Değer artış payı, eşlerden birinin diğerinin kişisel malvarlığına yaptığı katkılar karşılığında talep edebileceği alacaktır. Katkı payı alacağı edinilmiş mallar için, değer artış payı ise kişisel mallar için söz konusu olur. Hangi alacağın talep edileceği, katkının hangi tür malvarlığına yapıldığına bağlıdır.
🤝 Katkı Payı Alacağı Sözleşmeyle Belirlenebilir mi?
Eşler, evlilik sözleşmesi veya başka bir sözleşme ile katkı payı alacağına ilişkin düzenlemeler yapabilirler. Ancak, bu tür sözleşmelerin geçerli olabilmesi için belirli şartları taşıması gerekir. Sözleşme, kanuna, ahlaka ve adaba aykırı olmamalıdır.
🏦 Katkı Payı Alacağı Hangi Mallar Üzerinden Talep Edilebilir?
- 🏠 Konut: Evlilik birliği içinde edinilmiş konutlar.
- 🚗 Araç: Evlilik birliği içinde edinilmiş araçlar.
- 💰 Nakit Para: Evlilik birliği içinde edinilmiş nakit para.
- 📈 Hisse Senetleri ve Yatırımlar: Evlilik birliği içinde edinilmiş hisse senetleri ve yatırımlar.
- 🏢 İşletme: Evlilik birliği içinde edinilmiş işletme.
📚 İlgili Yasal Mevzuat
- 📜 Türk Medeni Kanunu (TMK) Madde 227: Katkı Payı Alacağı
- 📜 Türk Medeni Kanunu (TMK) Madde 226: Değer Artış Payı
Uyarı: Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay farklı özellikler taşıdığından, hukuki danışmanlık almak önemlidir.
