📜 KHK Çıkarma Yetkisi: Kimler Yetkili?
Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK), Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda belirtilen şartlar altında, yasama organı olan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) yerine, yürütme organı olan Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan, kanun gücünde olan yazılı hukuk kurallarıdır. Ancak, KHK çıkarma yetkisi belirli koşullara ve sınırlamalara tabidir.
⚖️ KHK Çıkarma Yetkisine Sahip Olanlar
🇹🇷 Cumhurbaşkanı
Anayasa'nın 104. ve 119. maddelerine göre, KHK çıkarma yetkisi esas olarak Cumhurbaşkanı'na aittir. Cumhurbaşkanı, bu yetkiyi tek başına kullanabilir.
- 🚨 Olağan Dönem KHK'ları: Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda KHK çıkarabilir. Ancak, bu KHK'lar TBMM tarafından kanunla düzenlenmesi gereken alanları kapsayamaz.
- 🚨 Olağanüstü Hal KHK'ları: Anayasa'nın 119. maddesi uyarınca, olağanüstü hallerde (savaş, seferberlik, sıkıyönetim, doğal afet, salgın hastalık gibi durumlarda), Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerektirdiği konularda KHK çıkarabilir. Bu KHK'lar, temel hak ve özgürlükleri sınırlandırabilir veya durdurabilir.
🛡️ KHK Çıkarma Yetkisinin Sınırları
KHK çıkarma yetkisi sınırsız değildir. Anayasa ve ilgili mevzuat, bu yetkinin kullanımına çeşitli sınırlar getirmiştir:
- 🛑 Konu Sınırı: Olağan dönemde çıkarılan KHK'lar, yalnızca yürütme yetkisine ilişkin konuları kapsayabilir. Kanunla düzenlenmesi gereken konularda KHK çıkarılamaz.
- 🛑 Amaç Sınırı: Olağanüstü hal KHK'ları, yalnızca olağanüstü halin gerektirdiği konularla sınırlı olabilir. Olağanüstü halin ilanına sebep olan durumlarla doğrudan ilgili olmayan konularda KHK çıkarılamaz.
- 🛑 Şekil Sınırı: KHK'lar, Anayasa'da belirtilen usul ve esaslara uygun olarak çıkarılmalıdır. KHK'ların gerekçeli olması, yayımlanması ve TBMM'nin onayına sunulması gibi şartlar aranır.
- 🛑 Esas Sınırı: Anayasa'nın 148. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi, KHK'ları şekil ve esas bakımından denetleyebilir. KHK'ların Anayasa'ya aykırı olması durumunda, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilebilir.
- 🛑 TBMM'nin Denetimi: KHK'lar, çıkarıldıktan sonra TBMM'nin onayına sunulur. TBMM, KHK'ları aynen kabul edebilir, değiştirebilir veya reddedebilir. TBMM tarafından reddedilen KHK'lar, yürürlükten kalkar.
📝 Özet
KHK çıkarma yetkisi, Cumhurbaşkanı'na aittir. Ancak bu yetki, Anayasa ve ilgili mevzuatla belirlenen sınırlar dahilinde kullanılabilir. KHK'ların konu, amaç, şekil ve esas bakımından Anayasa'ya uygun olması gerekmektedir. Ayrıca, KHK'lar TBMM'nin denetimine tabidir.
