KPSS Türkçe Ek Fiil: Karıştırılan Noktalar ve Çözüm Stratejileri

Question

KPSS Türkçe'de ek fiil konusunu sürekli karıştırıyorum. Hangi durumlarda kullanılıyor, nasıl ayırt ediliyor, bir türlü oturtamadım.

Answer 1

📚 Ek Fiil Nedir? Temel Tanım ve İşlevleri

Ek fiil, diğer adıyla ek eylem, isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapar veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiillere dönüştüren bir ektir. İki temel görevi vardır:

• ⭐ İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak.
• ✨ Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak.

🤔 Ek Fiilin Biçimleri

Ek fiilin dört temel biçimi vardır:

• ✅ -idi (Hikaye)
• ✅ -imiş (Rivayet)
• ✅ -ise (Şart)
• ✅ -dir (Geniş Zaman)

Bu ekler, eklendikleri sözcüğe göre farklı anlamlar katabilirler.

⚠️ Karıştırılan Noktalar ve Çözüm Stratejileri

📍 1. "-dir" Ekinin Kesinlik Anlamı Taşıması

"-dir" eki her zaman kesinlik anlamı taşımaz. Bazen tahmin veya olasılık anlamı da katabilir.

Örnek:

• ✅ "Bu kitap onun olmalıdır." (Tahmin anlamı)
• ✅ "Güneş doğudan doğar." (Kesinlik anlamı)

Çözüm: Cümlenin bağlamına dikkat ederek "-dir" ekinin anlamını belirleyin.

📍 2. Ek Fiilin Düşmesi

Ek fiil bazı durumlarda düşebilir. Özellikle geniş zamanın üçüncü tekil şahıs çekiminde (o) sıklıkla düşer.

Örnek:

• ✅ "O, çok çalışkan(dır)."
• ✅ "Hava güzel(dir)."

Çözüm: Cümlede yüklem görevini üstlenen bir isim soylu sözcük varsa ve ek fiil görünmüyorsa, düşmüş olabileceğini unutmayın.

📍 3. İsim Fiillerle Karıştırılması

İsim fiiller (-ma, -ış, -mak) ile ek fiilin karıştırılmaması gerekir. İsim fiiller fiilden isim yapım ekidir, ek fiil ise isim soylu sözcükleri yüklem yapar.

Örnek:

• ✅ "Onunla tanışmak güzeldi." (Tanışmak: İsim fiil, güzeldi: Ek fiil almış isim)
• ✅ "Kitap okumak faydalıdır." (Okumak: İsim fiil, faydalıdır: Ek fiil almış isim)

Çözüm: Sözcüğün kökenine ve cümlede üstlendiği göreve dikkat edin. Fiilden isim yapan ekleri (isim-fiil) ek fiille karıştırmayın.

📍 4. Birleşik Zamanlı Fiillerde Anlam Kayması

Birleşik zamanlı fiillerde zaman kayması (anlam kayması) görülebilir. Bu durumda fiilin bildirdiği zaman ile kastedilen zaman farklı olabilir.

Örnek:

• ✅ "Ben her sabah yürüyüş yapardım." (Yapardım: Geniş zamanın hikayesi, ama alışkanlık anlamında kullanılmış.)
• ✅ "O, şimdi uyumuştur." (Uyumuştur: Geçmiş zamanın rivayeti, ama tahmin anlamında kullanılmış.)

Çözüm: Cümlenin genel anlamını ve konuşmacının niyetini dikkate alarak zaman kaymasını tespit edin.

📍 5. Şart Kipinin Karıştırılması

Ek fiilin şart kipi (-ise) ile dilek-şart kipi (-se) karıştırılmamalıdır. Ek fiilin şart kipi isim soylu sözcüklere gelirken, dilek-şart kipi fiillere gelir.

Örnek:

• ✅ "Hava güzelse pikniğe gideriz." (Güzel ise: Ek fiilin şartı, gideriz: Dilek-şart kipi değil)
• ✅ "Çok çalışsa başarılı olur." (Çalışsa: Dilek-şart kipi)

Çözüm: Ekin hangi tür sözcüğe geldiğine dikkat edin. İsim soylu sözcüklere gelen "-se" eki ek fiilin şartıdır.

🎯 Çözüm Stratejileri ve İpuçları

• 🔑 Cümleyi dikkatlice okuyun ve anlamını anlamaya çalışın.
• 🔑 Yüklemin türünü belirleyin (isim mi, fiil mi?).
• 🔑 Ek fiilin hangi biçimde kullanıldığını tespit edin.
• 🔑 Anlam kayması olup olmadığını kontrol edin.
• 🔑 Şüpheye düştüğünüzde farklı cümlelerle örnekler oluşturarak anlamı netleştirmeye çalışın.

Bu stratejileri kullanarak ek fiil konusundaki karmaşıklıkları aşabilir ve soruları doğru bir şekilde çözebilirsiniz. Başarılar!