❓ Soru Önergesi Nedir?
Soru önergesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyelerinin, yürütme organı adına görev yapan bakanlardan veya Cumhurbaşkanı Yardımcılarından, hükümetin genel politikaları veya belirli bir konudaki uygulamaları hakkında bilgi almak amacıyla yazılı olarak yönelttikleri sorulardır. Bu önemli araç, TBMM'nin denetim yetkisinin bir parçasıdır ve şeffaflığın sağlanmasına katkıda bulunur.
🏛️ TBMM İçtüzüğü'ne Göre Soru Sorma Usulü
📝 Soru Önergesinin Hazırlanması ve Sunulması
- ✍️ Yazılı Olması: Soru önergeleri mutlaka yazılı olarak hazırlanmalıdır. Sözlü soru önergesi verme imkanı bulunmamaktadır.
- 🎯 Açık ve Net Olması: Sorular açık, net ve anlaşılır bir şekilde ifade edilmelidir. Muğlak ifadelerden kaçınılmalıdır.
- 👤 Kime Yöneltileceği: Önerge, ilgili bakan veya Cumhurbaşkanı Yardımcısının görev alanına giren konularla ilgili olmalıdır.
- 🗳️ Başkanlığa Sunulması: Hazırlanan önerge, TBMM Başkanlığına sunulur. Başkanlık, önergeyi ilgili bakana veya Cumhurbaşkanı Yardımcısına iletir.
⏱️ Cevap Süresi
- ⏳ 15 Günlük Süre: İçtüzük, soru önergesinin ilgili bakan veya Cumhurbaşkanı Yardımcısı tarafından 15 gün içinde cevaplandırılmasını öngörür.
- 🗓️ Ek Süre Talebi: Gerekli görülmesi halinde, cevap verme süresi için ek süre talep edilebilir. Bu talep, TBMM Başkanlığı tarafından değerlendirilir.
📢 Cevap Şekilleri
- 📝 Yazılı Cevap: Soru önergesine yazılı olarak cevap verilir. Bu cevap, TBMM Başkanlığı aracılığıyla önerge sahibine iletilir.
- 🗣️ Sözlü Cevap: TBMM Genel Kurulu'nda sözlü olarak da cevap verilebilir. Bu durum, İçtüzük hükümlerine göre belirlenir.
⚖️ Soru Sorma Usulünün Sınırları
Soru sorma hakkı, sınırsız bir hak değildir. TBMM İçtüzüğü ve diğer ilgili mevzuat, bu hakkın kullanımına bazı sınırlar getirmiştir.
📜 İçtüzükteki Sınırlamalar
- 🚫 Genel Görüşme İstemiyle Aynı Konuda Soru: Aynı konuda genel görüşme açılması istenmişse, aynı konuda soru önergesi verilemez.
- 🔒 Devlet Sırrı Niteliğindeki Bilgiler: Devlet sırrı niteliğindeki bilgiler, soru önergesi yoluyla istenemez.
- 🛡️ Yargı Yetkisini İhlal Eden Sorular: Yargı yetkisini ihlal eden, devam eden yargı süreçlerini etkileyebilecek sorular sorulamaz.
- 📰 Özel Hayatın Gizliliği: Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden, kişilik haklarına zarar veren sorular sorulamaz.
- 📢 Hakaret ve Sövme İçeren İfadeler: Hakaret, sövme veya küçük düşürücü ifadeler içeren sorular sorulamaz.
🎯 Amaç Dışı Kullanım
- 🎭 Siyasi Propaganda Amaçlı Kullanım: Soru önergesi, siyasi propaganda yapmak veya kamuoyunu yanıltmak amacıyla kullanılamaz.
- ⏳ Görevi Engelleme Amacı: Hükümetin veya bakanlıkların çalışmalarını engellemek, işleyişini zorlaştırmak amacıyla sürekli ve gereksiz soru önergeleri verilemez.
