⚖️ Tam Ehliyetsiz Kimdir?
Hukukumuzda tam ehliyetsizler, fiil ehliyetine sahip olmayan ve bu nedenle kendi işlemleriyle hak sahibi olamayan veya borç altına giremeyen kişilerdir. Medeni Kanun'a göre ayırt etme gücüne sahip olmayanlar (akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk veya benzeri sebeplerle makul şekilde davranma yeteneğinden yoksun olanlar) ve küçükler (18 yaşını doldurmamış olanlar) tam ehliyetsizdir.
📜 Tam Ehliyetsizlerin Hak Ehliyeti
Hak ehliyeti, bir kişinin haklara ve borçlara sahip olabilme yeteneğidir. Tam ehliyetsizler de doğuştan hak ehliyetine sahiptirler. Yani, onlar da herkes gibi hak sahibi olabilirler. Ancak bu hakları doğrudan kullanamazlar, bu hakların kullanılması yasal temsilcileri (genellikle velileri veya vasileri) aracılığıyla olur.
🛡️ Tam Ehliyetsizlerin Sahip Olabileceği Haklar
- 👶 Yaşama Hakkı: Her birey gibi, tam ehliyetsizlerin de yaşama hakkı vardır. Bu hak, devlet tarafından korunur ve güvence altına alınmıştır.
- 🍎 Sağlık Hakkı: Tam ehliyetsizlerin sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı vardır. Bu, tedavi olma, ilaç kullanma ve gerekli tıbbi bakımı alma haklarını içerir.
- 📚 Eğitim Hakkı: Tam ehliyetsizlerin de eğitim alma hakkı vardır. Bu hak, özel eğitim kurumlarında veya uygun görülen diğer eğitim ortamlarında sağlanabilir.
- 👪 Sosyal Güvenlik Hakkı: Tam ehliyetsizler, sosyal güvenlik sistemlerinden yararlanma hakkına sahiptirler. Bu, malullük aylığı, engelli aylığı gibi yardımları içerebilir.
- 💰 Mülkiyet Hakkı: Tam ehliyetsizler, miras yoluyla veya bağış yoluyla malvarlığı edinebilirler. Bu malvarlığı, yasal temsilcileri tarafından yönetilir ve tam ehliyetsizin menfaatine kullanılır.
- ⚖️ İnsan Onuruna Yakışır Yaşam Hakkı: Her birey gibi, tam ehliyetsizlerin de insan onuruna yakışır bir yaşam sürme hakkı vardır. Bu hak, barınma, beslenme, giyinme gibi temel ihtiyaçların karşılanmasını içerir.
🔑 Yasal Temsilcinin Rolü
Tam ehliyetsizlerin haklarını kullanabilmesi için yasal temsilcilerinin (veli veya vasi) büyük bir sorumluluğu vardır. Yasal temsilci, tam ehliyetsizin menfaatlerini gözetmek, onun adına işlemleri yapmak ve onu temsil etmekle yükümlüdür. Yasal temsilci, tam ehliyetsizin malvarlığını yönetirken, onun ihtiyaçlarını karşılamalı ve geleceğini güvence altına almalıdır.
❗ Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 📜 Yasal Sınırlar: Yasal temsilci, tam ehliyetsizin malvarlığını yönetirken veya onun adına işlem yaparken yasal sınırlara uymak zorundadır. Örneğin, tam ehliyetsizin taşınmazını satmak için mahkemeden izin almak gerekebilir.
- 🔍 Denetim: Yasal temsilcinin faaliyetleri, mahkeme tarafından denetlenebilir. Bu denetim, tam ehliyetsizin menfaatlerinin korunmasını sağlamak amacıyla yapılır.
- 🤝 İyi Niyet: Yasal temsilci, tam ehliyetsizin menfaatlerini gözeterek iyi niyetle hareket etmelidir. Kendi çıkarı için tam ehliyetsizin malvarlığını kullanması veya ona zarar vermesi yasaktır.
