Köpek, Mezoamerika kültürlerinde uzun zamandır önemli bir yere sahip olmuştur. Xolotl'un köpek başı veya köpek olarak tasvir edilmesi, onun ölüler diyarında rehberlik etme ve ruhları koruma rolünü vurgular. Köpekler aynı zamanda sadakat, cesaret ve koruma sembolleridir. Xolotl, ölenlerin ruhlarını Mictlan'a, yani yeraltı dünyasına güvenli bir şekilde götürmekle görevlidir.
Aztek oyun topu (ullamaliztli), sadece bir spor değil, aynı zamanda dini ve kozmolojik anlamlar taşıyan bir ritüeldi. Oyun, güneşin ve ayın hareketlerini, yaşam ve ölüm arasındaki mücadeleyi temsil ederdi. Xolotl, bu oyunla yakından ilişkilidir. Bazı efsanelere göre, Xolotl oyun sırasında kendini feda ederek güneşin yeniden doğmasını sağlamıştır. Oyun topu, bu nedenle Xolotl'un fedakarlığını ve hayatın döngüsünü sembolize eder.
Ateş, birçok kültürde olduğu gibi Aztekler için de önemli bir semboldür. Arınma, dönüşüm ve yeniden doğuşu temsil eder. Xolotl, ateşi kontrol eden ve onu insanlara getiren tanrı olarak kabul edilir. Aynı zamanda, ateşin yok edici gücüyle de ilişkilidir. Xolotl, eskiyi yakarak yeniye yer açar, böylece dönüşümü ve yeniden doğuşu mümkün kılar.
Xolotl, yıldırım tanrısı olarak da bilinir. Yıldırım, ani ve yıkıcı bir güçtür, ancak aynı zamanda temizleyici ve dönüştürücü olabilir. Xolotl'un yıldırım ile olan ilişkisi, onun kaotik ve öngörülemeyen doğasını yansıtır. O, düzeni bozan ve yeni olasılıklar yaratan bir güçtür.
Aztek kozmolojisinde batı, ölümün ve yeraltı dünyasının yönüdür. Güneş batıda kaybolur ve gece başlar. Xolotl, batı ile ilişkilendirilerek, ölümün ve karanlığın tanrısı olarak kabul edilir. Ancak, bu karanlık aynı zamanda yeniden doğuşun ve umudun da kaynağıdır. Xolotl, ölümün ötesindeki yaşamı ve dönüşümü temsil eder.
Xolotl, şekil değiştirme yeteneğiyle de bilinir. Bu özellik, onun farklı durumlara uyum sağlama ve çeşitli rolleri üstlenme becerisini gösterir. Xolotl, gerektiğinde bir köpek, bir insan veya başka bir varlık olabilir. Bu, onun sınırları aşan ve farklı dünyalar arasında geçiş yapabilen bir tanrı olduğunu vurgular.
