Taban aritmetiği, günlük hayatta kullandığımız 10'luk (desimal) sayı sisteminden farklı sayı sistemlerini ifade eder. Bilgisayar bilimlerinde, özellikle 2'lik (binary), 8'lik (octal) ve 16'lık (hexadecimal) sistemler sıklıkla kullanılır. Ancak, farklı tabanlardaki sayıları anlamak ve bu sayılarla işlem yapmak başlangıçta kafa karıştırıcı olabilir.
Her sayı sistemi, belirli bir tabana (radix) göre çalışır. Örneğin, 10'luk sistemde taban 10'dur ve her basamak 10'un kuvvetlerini temsil eder (1'ler, 10'lar, 100'ler, vb.). 2'lik sistemde ise taban 2'dir ve her basamak 2'nin kuvvetlerini temsil eder (1'ler, 2'ler, 4'ler, 8'ler, vb.). Bu temel mantığı anlamak, taban aritmetiğini kavramanın anahtarıdır.
Farklı tabanlar arasında dönüşüm yapabilmek, konuyu anlamanıza yardımcı olur. İşte bazı temel dönüşüm yöntemleri:
Farklı tabanlarda toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemleri yapın. Bu, basamak değerlerini ve elde alma/verme kurallarını anlamanıza yardımcı olacaktır.
Farklı zorluk seviyelerinde sorular çözerek pratik yapın. Özellikle, sınavda çıkabilecek tarzda sorulara odaklanın.
Kitaplar, online dersler ve video anlatımlarından faydalanın. Farklı kaynaklardan konuyu öğrenmek, farklı bakış açıları kazanmanızı sağlar.
Soru: $(23)_5 + (14)_5$ toplamı kaçtır?
Çözüm:
Öncelikle sayıları alt alta yazalım:
23 + 14 ----
Şimdi birler basamağından başlayalım:
$3 + 4 = 7$. Ancak, tabanımız 5 olduğu için, 7'den 5'i çıkarırız ve 2 elde ederiz. Kalan 2'yi birler basamağına yazarız ve 1'i onlar basamağına elde olarak ekleriz.
1 23 + 14 ---- 2
Şimdi onlar basamağını toplayalım: $1 + 2 + 1 = 4$.
1 23 + 14 ---- 42
Sonuç: $(23)_5 + (14)_5 = (42)_5$
Taban aritmetiği, pratik ve sabır gerektiren bir konudur. Pes etmeyin ve düzenli olarak çalışmaya devam edin. Başarılar!