Günlük hayatta karşılaştığımız birçok madde asidik, bazik veya nötr özellik gösterir. Bu maddelerin asitlik veya bazlık derecesini ölçmek için pH ve pOH kavramlarını kullanırız. Özellikle 2026 TYT Kimya sınavına hazırlanan öğrenciler için bu kavramları anlamak büyük önem taşır.
pH, bir çözeltinin asitlik veya bazlık derecesini gösteren bir ölçüdür. pH değeri 0 ile 14 arasında değişir.
pH değeri, hidrojen iyonu ($H^+$) konsantrasyonunun negatif logaritması alınarak hesaplanır.
Formül: $pH = -log[H^+]$
pOH, bir çözeltinin hidroksit iyonu ($OH^−$) konsantrasyonunu gösteren bir ölçüdür. pH gibi, pOH değeri de 0 ile 14 arasında değişir.
pOH değeri, hidroksit iyonu ($OH^−$) konsantrasyonunun negatif logaritması alınarak hesaplanır.
Formül: $pOH = -log[OH^-]$
pH ve pOH değerleri arasında önemli bir ilişki vardır. Oda sıcaklığında (25°C) bu iki değerin toplamı her zaman 14'e eşittir.
Formül: $pH + pOH = 14$
Bu formül sayesinde, pH değerini biliyorsak pOH değerini kolayca hesaplayabiliriz ve tam tersi.
İlk olarak, çözeltideki hidrojen iyonu ($H^+$) veya hidroksit iyonu ($OH^−$) konsantrasyonunu belirlemelisiniz. Bu değer genellikle soruda verilir veya bir titrasyon işlemiyle bulunur.
İyon konsantrasyonunu belirledikten sonra, uygun formülü kullanarak pH veya pOH değerini hesaplayın.
Eğer pH değerini biliyorsanız ve pOH değerini bulmanız gerekiyorsa veya tam tersi, aşağıdaki formülü kullanabilirsiniz:
$pH + pOH = 14$
Soru: 25°C'de $H^+$ iyonu konsantrasyonu $1 x 10^{-3}$ M olan bir çözeltinin pH ve pOH değerlerini hesaplayınız.
Çözüm:
Bu durumda, çözeltinin pH değeri 3 (asidik) ve pOH değeri 11'dir.
Umarım bu yazı, 2026 TYT Kimya sınavına hazırlanan öğrencilere pH ve pOH hesaplama konusunda yardımcı olur. Başarılar dilerim!
