🧪 2026 TYT Kimya: Yoğunluk Nedir?
Yoğunluk, bir maddenin ne kadar "sıkı" olduğunu gösteren bir özelliktir. Yani, belirli bir hacimde ne kadar madde bulunduğunu ifade eder. Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir kavramdır ve TYT Kimya sınavında da önemli bir yer tutar.
🤔 Yoğunluk Nasıl Tanımlanır?
Yoğunluk (d), bir maddenin kütlesinin (m) hacmine (V) oranıdır. Formülle ifade etmek gerekirse:
$d = \frac{m}{V}$
- ⚖️ Kütle (m): Bir cismin içerdiği madde miktarıdır. Genellikle gram (g) veya kilogram (kg) ile ölçülür.
- ⚗️ Hacim (V): Bir cismin uzayda kapladığı yerdir. Genellikle mililitre (mL) veya santimetreküp (cm³) ile ölçülür. 1 mL = 1 cm³'tür.
- 🌡️ Yoğunluk (d): Genellikle g/mL veya g/cm³ birimleriyle ifade edilir.
🧮 Yoğunluk Hesaplama Örnekleri
- 🍎 Örnek 1: Kütlesi 100 g olan bir taşın hacmi 50 cm³ ise, yoğunluğu kaçtır?
Çözüm: $d = \frac{m}{V} = \frac{100 \text{ g}}{50 \text{ cm}^3} = 2 \text{ g/cm}^3$
- 💧 Örnek 2: Hacmi 200 mL olan bir sıvının kütlesi 160 g ise, yoğunluğu kaçtır?
Çözüm: $d = \frac{m}{V} = \frac{160 \text{ g}}{200 \text{ mL}} = 0.8 \text{ g/mL}$
🌡️ Yoğunluğu Etkileyen Faktörler
- 🔥 Sıcaklık: Genellikle sıcaklık arttıkça maddelerin hacmi artar, bu da yoğunluğun azalmasına neden olur.
- ⚙️ Basınç: Basınç arttıkça maddelerin hacmi azalır, bu da yoğunluğun artmasına neden olur. Özellikle gazlar için basınç etkisi daha belirgindir.
- ➕ Maddenin Cinsi: Her maddenin kendine özgü bir yoğunluğu vardır. Örneğin, demirin yoğunluğu suyun yoğunluğundan daha yüksektir.
🧊 Günlük Hayatta Yoğunluk
- 🚢 Gemilerin Yüzmesi: Gemiler, yoğunlukları sudan düşük olacak şekilde tasarlanır. Bu sayede su üzerinde batmadan kalabilirler.
- 🎈 Balonların Uçması: Sıcak hava balonları, içlerindeki sıcak havanın yoğunluğu dışarıdaki soğuk havadan daha düşük olduğu için yükselirler.
- 🛢️ Sıvıların Karışımı: Farklı yoğunluktaki sıvılar karıştırıldığında, yoğunluğu yüksek olan sıvı dibe çökerken, yoğunluğu düşük olan sıvı yukarıda kalır. Örneğin, zeytinyağı ve su karışımında zeytinyağı suyun üzerinde kalır.
📝 TYT Kimya İçin İpuçları
- 📚 Formülü İyi Anla: Yoğunluk formülünü ($d = \frac{m}{V}$) ezberlemek yerine, ne anlama geldiğini anlamaya çalış.
- 🔢 Birimlere Dikkat Et: Kütle ve hacim birimlerinin tutarlı olduğundan emin ol. Gerekirse birimleri birbirine çevir.
- ❓ Bol Soru Çöz: Farklı tipte yoğunluk soruları çözerek konuyu pekiştir.
