⚖️ Fiil Ehliyeti Nedir?
Fiil ehliyeti, bir kişinin kendi davranışlarıyla hak edinebilme ve borç altına girebilme yeteneğidir. Medeni hukukumuzda fiil ehliyeti, kişilerin hukuki işlemleri geçerli bir şekilde yapabilmesi için aranan temel şartlardan biridir. Kişinin fiil ehliyetine sahip olup olmadığı, yaş, akıl sağlığı ve ayırt etme gücü gibi faktörlere bağlı olarak belirlenir.
🚦 Fiil Ehliyetinin Türleri
Fiil ehliyeti, kişinin durumuna göre farklı şekillerde sınıflandırılır:
- 🍎 Tam Fiil Ehliyeti: Kişinin tüm hukuki işlemleri tek başına yapabildiği durumdur.
- 🍊 Sınırlı Fiil Ehliyeti: Kişinin bazı hukuki işlemleri yasal temsilcisinin izniyle yapabildiği durumdur.
- 🍋 Fiil Ehliyetsizliği: Kişinin hiçbir hukuki işlemi geçerli olarak yapamadığı durumdur.
🥇 Tam Fiil Ehliyeti
🎯 Tam Fiil Ehliyetinin Koşulları
Bir kişinin tam fiil ehliyetine sahip olabilmesi için aşağıdaki üç koşulu birlikte taşıması gerekir:
- 🍏 Reşit Olmak: Türk Medeni Kanunu'na göre reşit olma yaşı 18'dir. 18 yaşını dolduran her birey reşit sayılır.
- 🍎 Ayırt Etme Gücüne Sahip Olmak: Kişinin, davranışlarının anlamını ve sonuçlarını anlayabilme yeteneğidir. Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk veya benzeri sebeplerle ayırt etme gücünden yoksun olanlar tam ehliyetli sayılmaz.
- 🍓 Kısıtlı Olmamak: Mahkeme kararıyla kısıtlanmamış olmak gerekir. Kısıtlılık, kişinin kendi işlerini yönetmekte yetersiz olması durumunda mahkeme kararıyla alınan bir önlemdir.
Bu üç koşulu birlikte sağlayan kişiler, tam fiil ehliyetine sahiptir ve hukuki işlemleri serbestçe yapabilirler.
🥈 Sınırlı Fiil Ehliyeti
🎯 Sınırlı Fiil Ehliyetinin Kapsamı
Sınırlı ehliyetliler, bazı işlemleri tek başlarına yapabilirken bazı işlemleri yasal temsilcilerinin (genellikle veli veya vasi) izniyle yapabilirler. Kanunda belirtilen istisnai durumlarda, yasal temsilcinin izni olmadan da bazı işlemleri yapabilirler.
- 🍇 Kimler Sınırlı Ehliyetlidir? Reşit olmayan ancak ergin kılınanlar (15 yaşını doldurmuş ve mahkeme kararıyla ergin kılınanlar) ve kendisine yasal danışman atanan kişiler sınırlı ehliyetlidir.
- 🍉 Yapabilecekleri İşlemler: Sınırlı ehliyetliler, kişisel malları üzerinde tasarruf edebilir, bağış kabul edebilir ve başkasına kefil olmamak kaydıyla borçlanabilirler.
- 🍑 Yapamayacakları İşlemler: Taşınmaz alım satımı, önemli bağışlar yapma veya kefil olma gibi işlemleri yasal temsilcilerinin izni olmadan yapamazlar.
🥉 Fiil Ehliyetsizliği
🎯 Fiil Ehliyetsizliğinin Nedenleri
Fiil ehliyetsizliği, kişinin hukuki işlem yapma yeteneğinin tamamen ortadan kalkmasıdır. Aşağıdaki durumlarda kişiler fiil ehliyetsiz sayılır:
- 🍒 Ayırt Etme Gücünün Olmaması: Akıl hastalığı, akıl zayıflığı veya sarhoşluk gibi nedenlerle davranışlarının anlamını ve sonuçlarını algılayamayan kişiler fiil ehliyetsizdir.
- 🥝 Yaş Küçüklüğü: Henüz reşit olmayan ve ayırt etme gücüne sahip olmayan çocuklar fiil ehliyetsizdir.
- 🥑 Tamamen Kısıtlı Olmak: Mahkeme kararıyla tamamen kısıtlanan kişiler de fiil ehliyetsizdir.
🎯 Fiil Ehliyetsizlerin Hukuki Durumu
Fiil ehliyetsizlerin yaptığı hukuki işlemler kesin hükümsüzdür. Bu kişilerin haklarını yasal temsilcileri (veli veya vasi) korur ve onların adına hukuki işlemleri yaparlar.
